Mała Apokalipsa — zadania maturalne

Tadeusz Konwicki

„Mała Apokalipsa” Tadeusza Konwickiego to powieść o jednym dniu starzejącego się pisarza, któremu przyjaciele z opozycji proponują, żeby wieczorem spalił się publicznie na znak protestu. Zadania sprawdzają przebieg tego dnia w rozpadającej się Warszawie, postacie, obraz PRL-u, motywy końca świata i drogi krzyżowej oraz sens otwartego zakończenia.

Lektura obowiązkowa tylko na poziomie rozszerzonym

Egzamin ustny i test historycznoliteracki na poziomie podstawowym nie sprawdzają jej znajomości, ale w wypracowaniu na poziomie podstawowym możesz się na nią powołać jako na lekturę obowiązkową.

Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 40; Informator CKE (PP), s. 9–11.

Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.

Sprawdzian z „Małej Apokalipsy” z odpowiedziami →

zadań w katalogu
33
zadań w katalogu
typów zadań
5
typów zadań
Quiz w Matury Online — pytanie z tematu „Mała Apokalipsa” (Język polski) po sprawdzeniu odpowiedzi, z wynikiem i wyjaśnieniem

Quiz · Mała Apokalipsa

„Mała Apokalipsa” w Quizie — jak ćwiczysz

33 pytania z tej lektury w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.

Quiz w Matury Online — panel „Filtruj” z zaznaczonym tematem „Mała Apokalipsa”, typy zadań i trudność 1–5, pod spodem pytanie z tego tematu
  • Filtrujesz, co chcesz ćwiczyć

    Wybierasz epokę albo lekturę, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.

  • Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi

    Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.

  • Powtórki pytań, na których się mylisz

    Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.

  • Trudność dobiera się do Ciebie

    Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.

5 typów zadań — Mała Apokalipsa

z 19 typów w całym quizie · liczba pytań · filtr „Typ” w quizie
  • Zamknięte (A–D) 11
  • Otwarte 9
  • Prawda/Fałsz 6
  • Dopasuj 4
  • Uzupełnij 3

Po odpowiedzi — od razu wyjaśnienie

Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.

Wypróbuj bez logowania

Kilka pytań z bazy z lektury „Mała Apokalipsa” — kliknij odpowiedź i sprawdź.

Ćwicz lekturę „Mała Apokalipsa” w Quizie → darmowe konto: 5 pytań dziennie · bez dziennego limitu od 49 zł/mies.

Wprowadzenie

Mała Apokalipsa na maturze

Konwicki wydał powieść w 1979 r. poza cenzurą, w drugim obiegu, nakładem niezależnego wydawnictwa NOWA. W Informatorze CKE dla poziomu rozszerzonego pojawia się ona trzy razy. Stoi na liście lektur obowiązkowych (s. 9) i jest wpisana w dwa przykładowe tematy, w których trzeba się do niej odwołać.

Temat 3, „Między utopią a antyutopią”, każe uczynić ją punktem wyjścia rozważań o literackich obrazach budowania idealnego świata (s. 56). Temat 5 dotyczy heroizacji i deheroizacji bohatera literackiego (s. 71). Do obu tematów dołączono ocenione prace (s. 56–63 i 71–78).

Powieść czyta się w całości, więc obowiązuje przy niej zasada błędu kardynalnego (s. 18): praca z błędem kardynalnym, czyli z całkowicie nieuprawnioną interpretacją wynikającą z nieznajomości głównych wątków albo losów głównych bohaterów, dostaje 0 punktów za warunki formalne i przez to za całość.

Informator (s. 16) każe przypisywać utwory do epok według periodyzacji z podstawy programowej; powieść z 1979 r. należy do literatury lat 1945–1989 (krajowej).

Test historycznoliteracki i część ustna na poziomie podstawowym sprawdzają znajomość lektur z listy zakresu podstawowego, a tej powieści na niej nie ma (Informator PP, s. 9–10); w wypracowaniu wolno z niej skorzystać (s. 10).

Zadania w naszej bazie dotyczą porannej propozycji Huberta i Rysia, Haliny i Nadzieżdy, Tadzia ze Starogardu, niepewnej daty, miejsca samospalenia, narracji, groteskowego obrazu Warszawy, tytułu i zakończenia.

Przed maturą

Powtórka z „Małej Apokalipsy” krok po kroku

  1. 1

    Odśwież pojęcia

    Zacznij od: Antyutopia, Deheroizacja, Groteska i 6 kolejnych pozycji.

    Pełna lista
  2. 2

    Sprawdź, co umiesz

    8 umiejętności do odhaczenia, od „Propozycja Huberta i Rysia” po „Zakończenie bez rozstrzygnięcia”.

    Lista umiejętności
  3. 3

    Uważaj na typowe błędy

    6 pułapek, np. „Narrator podpala się przed Salą Kongresową na oczach tłumu”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

    Typowe błędy
  4. 4

    Sprawdź się

    Zadania z bazy mają wyjaśnienie po każdej odpowiedzi.

Zakres materiału

Mała Apokalipsa — co musisz umieć

Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019, s. 40) umieszcza „Małą Apokalipsę” Tadeusza Konwickiego w zakresie rozszerzonym jako lekturę obowiązkową, którą poznaje się w całości. Informator CKE uznaje dwa zapisy tytułu, „Mała Apokalipsa” i „Mała apokalipsa”, jeśli w pracy stosujesz jeden z nich konsekwentnie (PR, s. 16).

  1. 1

    Propozycja Huberta i Rysia

    Rankiem do mieszkania narratora przychodzą dwaj starzy znajomi z opozycji: Hubert, który chodzi o lasce i nie widzi na jedno oko, i Rysio Szmidt, autor powieści bez dialogów i znaków przestankowych. Narrator spodziewa się kolejnej petycji do podpisania. Tymczasem Hubert w imieniu kolegów proponuje: „Żebyś dziś o ósmej wieczorem spalił się pod gmachem Centralnego Komitetu Partii”. Tłumaczy, że taki czyn ma sens tylko wtedy, gdy wstrząśnie ludźmi w kraju i za granicą, a narratora znają czytelnicy i trochę Zachód. Najwybitniejszych twórców opozycja woli oszczędzić. Na pytanie, co będzie w razie odmowy, Hubert odpowiada, że narrator będzie żył tak jak dotąd.

  2. 2

    Narrator, który przestał pisać

    Powieść opowiada w pierwszej osobie pisarz, którego nazwiska tekst nie podaje; Tadzio myli go nawet z Ryszardem Szmidtem. Ostatnie opowiadanie napisał przed laty do podziemnego pisma i od tej pory nie tworzy. Kiedyś należał do partii, z której wyrzucono go razem z kolegami. Pierwsze zdanie, „Oto nadchodzi koniec świata”, narrator od razu zawęża do końca swojego osobistego świata. Ostatni dzień życia ma być jego ostatnim utworem literackim, dniem „skromnego happeningu”.

  3. 3

    Halina, Nadzieżda i kanister

    O jedenastej narrator ma się zgłosić na Wiślaną do Haliny i Nadzieżdy, które są „od techniki”. Tam dowiaduje się, że plan zmieniono: samospalenie ma się odbyć przed Salą Kongresową, gdzie trwa zjazd. Benzynę dostaje w niebieskim kanistrze. Nadzieżda, Rosjanka o rudych włosach, pada przed nim na kolana, a on zakochuje się w niej w ciągu godziny. Halina opowiada o jej przeszłości wersję, w którą narrator nie wierzy. W finale żegna Nadzieżdę słowami „Żegnaj, Nadziejo”, a jej rosyjskie imię właśnie to znaczy.

  4. 4

    Warszawa w rozpadzie

    Droga narratora wiedzie przez miasto, które się sypie. W kamienicy wyłączono wodę, gazet brakuje już rano, a Pałac Kultury, dawniej budzący grozę, wydaje mu się teraz wielkim barakiem. Narrator widzi, jak środkowe przęsło mostu Poniatowskiego osuwa się do Wisły. Nad ogrodem zoologicznym świeci neon „Zbudowaliśmy socjalizm!”. Miasto szykuje się do święta: transparenty sławią jubileusz PRL, ale każde hasło podaje inną rocznicę: czterdziestą, trzydziestopiątą, a nawet pięćdziesiątą, a dodatek nadzwyczajny „Trybuny Ludu” ogłasza, że Polska została Pierwszym Kandydatem do wstąpienia w skład ZSRR. W ocenach prac z Informatora taki obraz państwa nazywa się antyutopią (PR, s. 59 i 63).

  5. 5

    Dzień bez daty

    W świecie powieści nikt nie zna prawdziwej daty. Jeden kalendarz pokazuje kwiecień 1980 roku, inny październik 1979. Sąsiad narratora, dygnitarz Kobiałka, mówi, że datę zna chyba tylko Bezpieczeństwo, ale zaraz sam w to wątpi: importowany kalendarz wisi w sejfie, a minister w tajemnicy codziennie zdziera z niego kartkę. Pogoda też nie trzyma się pór roku. Dzień zaczyna się jesienną szarugą, po południu panuje upał, a nocą pada śnieg. Rozchwiany czas pasuje do państwa, w którym plany i terminy przestały cokolwiek znaczyć.

  6. 6

    Przesłuchanie i dwuznaczna władza

    W piwnicznym lokalu kontaktowym elegancki szef w tweedowym ubraniu każe narratora obszukać, uderza go w twarz i zakuwa w kajdanki. Potem zapewnia, że pierwszy sekretarz jest „naszym człowiekiem” i należy do „opozycjonistów pozytywnych”. Pytany, dlaczego Polacy są w niewoli, odpowiada paradoksem: „Jesteśmy wolni dzięki temu, że sami sobie narzuciliśmy niewolę”. W kilku scenach granica między władzą a opozycją się zaciera. Rysio żyje z „książki reżymowej”, z której, jak mówi, żyje też opozycja, a narrator stwierdza, że „cały świat jest dwuznaczny”.

Pokaż pozostałe 2
  1. 7

    Tadzio ze Starogardu i droga krzyżowa

    Nad Wisłą zaczepia narratora chłopak ze Starogardu, który zna na pamięć jego teksty i prosi, by mógł chodzić razem z nim i nosić kanister. Tadzio Skórko tylko wygląda młodo: gdy narrator go uderza, przyznaje, że ma czterdzieści lat, od trzech lat pracuje „u nich” i pisze satyry oraz dowcipy dla departamentu propagandy i badań nastrojów ludności. Chodzi więc za narratorem jako człowiek tego aparatu, choć zapewnia, że naprawdę uwielbia jego prozę. Bierze też narratora za Ryszarda Szmidta, a w finale mówi, że jego honorarium będzie pięć stron prozy. Wokół tej pary Konwicki buduje aluzje do męki Chrystusa. Na pierwszej stronie narrator mówi, że czeka go „ostatni kilometr mojej Golgoty”. Tadzio żałuje, że nie ma chusty, by otrzeć mu twarz, i zapewnia, że nie ma w kieszeniach srebrników. Przed ostatnim odcinkiem drogi narrator podnosi nad nim cegłę, ale go nie zabija, a potem obaj uznają tę chwilę za ostatnią stację swojej męki.

  2. 8

    Zakończenie bez rozstrzygnięcia

    Hubert zasłabł w kinie, gdzie otwierano wystawę obrazów byłego ministra kultury, i leży w szpitalu pod aparaturą. Narrator prosi lekarza, żeby odłączył go nie o siódmej, ale o ósmej, czyli o godzinie jego własnego czynu. Wieczorem na placu Defilad, przed kolumnadą Sali Kongresowej, czekają kamery, a z nieba sypie śnieg. Są przy nim Rysio, Caban, Tadzio, pies Pikuś i płacząca Nadzieżda. Narrator myśli, że jeśli nie po nim, to po kolejnych poetach, robotnikach czy studentach przyjdzie „raptowna wolność”. Ostatnie zdania są prośbą do ludzi o siłę na drodze ku kamiennej platformie. Samego podpalenia powieść nie pokazuje.

Typowe błędy

Tu łatwo stracić punkty

Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.

✗ Błąd

Narrator podpala się przed Salą Kongresową na oczach tłumu

✓ Poprawnie

Powieść kończy się, gdy narrator rusza ku kamiennej platformie; samego czynu tekst nie opisuje

Dlaczego: Pytania prawda/fałsz o zakończeniu sprawdzają właśnie to. Finał możesz interpretować, ale nie dopisuj mu zdarzeń, których w tekście nie ma.

✗ Błąd

Samospalenie ma się odbyć pod gmachem KC, tak jak ustalili Hubert i Rysio

✓ Poprawnie

U Haliny narrator dowiaduje się, że decyzję zmieniono: miejscem ma być Sala Kongresowa, w której trwa zjazd

Dlaczego: Zadanie zamknięte w bazie pyta o miejsce po zmianie decyzji. Gmach partii był tylko w pierwotnym planie.

✗ Błąd

Narrator sam wpada na pomysł samospalenia i nie ma wątpliwości

✓ Poprawnie

Pomysł przynoszą rano Hubert i Rysio w imieniu kolegów; narrator przez cały dzień się waha, a w pewnej chwili chce nawet oddać Rysiowi kanister i wrócić do domu

Dlaczego: Na takim obrazie bohatera opierają się odczytania o deheroizacji w pracach do tematu 5 z Informatora PR (s. 71–78): jedna wskazuje na jego rezygnację i bierność, druga na bunt i oburzenie zamiast idealistycznego uniesienia.

✗ Błąd

Akcja rozgrywa się w październiku 1979 roku

✓ Poprawnie

Data jest niepewna: kalendarze pokazują różne miesiące i lata, a prawdziwą datę zna podobno tylko Bezpieczeństwo

Dlaczego: Niepewny czas należy do obrazu państwa w rozkładzie. Rok wydania powieści (1979) to co innego niż czas akcji.

Pokaż pozostałe 2
✗ Błąd

Nadzieżda jest polską działaczką opozycji

✓ Poprawnie

Nadzieżda jest Rosjanką; narrator poznaje ją u Haliny, a Hubert przedstawia obie kobiety jako te, które są „od techniki”

Dlaczego: Jej imię znaczy po rosyjsku nadzieja i bez tej informacji trudno objaśnić pożegnanie w ostatniej scenie. Zadanie otwarte w bazie pyta o rolę Nadzieżdy w zakończeniu.

✗ Błąd

„Mała Apokalipsa” to wierny zapis wydarzeń z czasów PRL

✓ Poprawnie

To powieść, w której realia PRL łączą się z groteską i fantastyką, np. zawaleniem mostu Poniatowskiego czy kalendarzem w sejfie ministra

Dlaczego: Egzaminator w Informatorze PR pisze o obrazie świata, który oddaje realia PRL (s. 62), a więc o kreacji literackiej. Tak też omawiaj powieść w wypracowaniu.

Do zapamiętania

Pojęcia i terminy do powtórzenia

Bez znajomości tych pojęć nie ma o czym mówić.

Antyutopia
Obraz państwa, które miało być idealne, a zniewala obywateli; pojęcie z tematu 3 w Informatorze PR (s. 56)
Deheroizacja
Odbieranie bohaterowi cech herosa; temat 5 w Informatorze PR (s. 71) wymaga omówienia jej na przykładzie tej powieści
Groteska
Połączenie powagi i absurdu, np. święto ku czci kandydowania Polski do ZSRR
Drugi obieg
Książki i pisma wydawane w PRL poza cenzurą; w nim ukazała się powieść w 1979 r.
Samospalenie
Protest przez publiczne podpalenie się; czyn, który przyjaciele proponują narratorowi
Narrator pierwszoosobowy
Narrator opowiadający o sobie; tu bezimienny pisarz, który od lat nie pisze
Motyw drogi krzyżowej
Aluzje do męki Chrystusa: Golgota, stacje, chusta, srebrniki
Apokalipsa
Ostatnia księga Nowego Testamentu, wizja końca świata; tytuł powieści zawęża ją do końca świata jednego człowieka
Sala Kongresowa
Sala w Pałacu Kultury, przed którą narrator ma się spalić podczas zjazdu

Przykłady z bazy

Zobacz, jak wyglądają zadania z działu „Mała Apokalipsa”

Poniżej 4 prawdziwych zadań z bazy — każde innego typu.

🔥 Mała Apokalipsa ◉ Zamknięte (A–D) ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie Autorskie · PP 1 pkt

W świecie „Małej Apokalipsy” nikt nie zna prawdziwej daty. Jak tłumaczy to jedna z postaci, z którą rozmawia narrator?

A przez lata manipulowano terminami planów, aż czas się pomieszał
B władze przyjęły kalendarz juliański, by zrównać się z Rosją
C miejskie zegary stanęły po wielkiej awarii elektrowni
D narrator stracił pamięć po nocnej libacji z kolegami
🔥 Mała Apokalipsa ⚖ Prawda/Fałsz ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe Autorskie · PP 1 pkt

Oceń prawdziwość stwierdzeń o wydarzeniach przedstawionych w „Małej Apokalipsie”.

Tadzio Skórko przyjechał do Warszawy ze Starogardu.

P F

Gazeciarze ogłaszają w dodatku nadzwyczajnym, że Polska kandyduje do Związku Radzieckiego.

P F

Narrator przyjmuje propozycję kolegów od razu, bez żadnych pytań i wahania.

P F
🔥 Mała Apokalipsa ⇄ Dopasuj ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe Autorskie · PP 1 pkt

Dopasuj postać z „Małej Apokalipsy” do jej roli w powieści.

Hubert
→
Nadzieżda
→
Tadzio Skórko
→
Halina
→
Do wyboru: rudowłosa dziewczyna z Rosji, którą pokochał narratorkolega, który w imieniu środowiska przynosi propozycjęwielbiciel ze Starogardu, towarzysz wędrówkiorganizatorka, która informuje o zmianie miejsca akcji
🔥 Mała Apokalipsa ✎ Otwarte ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie 🤖 Ocena AI Autorskie · PP 2 pkt

W dniu zjazdu partii narrator idzie ulicą Nowy Świat: „Nowy Świat wyglądał wesoło, pokryty lamperiami flag. Nie widać było odpadającego tynku i zgruchotanych rynien”.

Wyjaśnij, co kontrast zawarty w opisie ulicy mówi o rzeczywistości PRL ukazanej w „Małej Apokalipsie”.

Jak się uczyć

Strategia opanowania działu

Kroki w kolejności, w jakiej naprawdę warto je wykonać.

  1. 1

    Rozpisz dzień narratora po kolei: poranna wizyta Huberta i Rysia, jedenasta u Haliny i Nadzieżdy, wędrówka przez miasto, wieczór na placu Defilad. Przy każdym punkcie zapisz, kto mu towarzyszy.

  2. 2

    Podziel postacie na ludzi opozycji (Hubert, Rysio, Halina) i ludzi władzy (Kobiałka, szef z lokalu kontaktowego). Zaznacz sceny, w których ten podział przestaje działać.

  3. 3

    Do tematu o antyutopii zbierz trzy obrazy rozpadu państwa, np. most, kalendarze i neon, i przeczytaj prace do tematu 3 z Informatora PR (s. 56–63).

  4. 4

    Do tematu o deheroizacji przygotuj argument z wahaniem narratora i z otwartym zakończeniem; porównaj go z pracami z Informatora (s. 71–78).

  5. 5

    Kiedy rozwiążesz zadania z bazy, zobacz, czy nie mylisz miejsca samospalenia i czy nie dopisujesz zakończeniu zdarzeń, których w tekście nie ma.

Lektury do porównania

Z czym porównać tę lekturę

W wypracowaniu i na maturze ustnej odwołujesz się do kilku tekstów naraz. Te lektury mają wspólny motyw albo problem, a każda ma własną stronę z zadaniami.

FAQ

FAQ — Mała Apokalipsa

Czy „Mała Apokalipsa” jest lekturą obowiązkową?
Tak, w zakresie rozszerzonym: podstawa programowa wymaga przeczytania jej w całości (Dz.U. 2024 poz. 1019, s. 40). Test historycznoliteracki i część ustna na poziomie podstawowym sprawdzają lektury z listy zakresu podstawowego, a jej na niej nie ma; w wypracowaniu wolno jednak po nią sięgnąć (Informator CKE dla poziomu podstawowego, s. 9–10).
Czy CKE podaje przykładowe tematy z tą powieścią?
Tak, dwa, w Informatorze dla poziomu rozszerzonego: temat 3 „Między utopią a antyutopią” (s. 56) i temat 5 „Heroizacja i deheroizacja bohatera literackiego” (s. 71). Oba wymagają odwołania do powieści Konwickiego, a do każdego dołączono dwie ocenione prace.
Do jakich tematów wypracowania pasuje „Mała Apokalipsa”?
Poza utopią i deheroizacją do tematów o jednostce wobec władzy totalitarnej, o odpowiedzialności pisarza, o ofierze i jej sensie, o końcu świata, o mieście i o nawiązaniach biblijnych. W pracach z Informatora PR zestawiono ją m.in. z „Rokiem 1984” Orwella i z „Kartoteką” Różewicza (s. 57–58 i 72).
Czy „Małą Apokalipsę” wykorzystam na maturze ustnej?
Wśród pytań jawnych CKE na lata 2026–2028 tej powieści nie ma. Jako kontekst przyda się przy zagadnieniach „Czy możliwe jest zbudowanie doskonałego państwa?” i „Znaczenie propagandy w państwie totalitarnym” (do „Roku 1984”), „Konsekwencje zniewolenia człowieka” (do „Innego świata”) i „Poświęcenie się w imię wyższych wartości” (do „Mitologii”).
Jak zrobić powtórkę z „Małej Apokalipsy” przed maturą?
Sprawdza się taka kolejność. 1) Rozpisz dzień narratora po kolei: poranna wizyta Huberta i Rysia, jedenasta u Haliny i Nadzieżdy, wędrówka przez miasto, wieczór na placu Defilad. 2) Podziel postacie na ludzi opozycji (Hubert, Rysio, Halina) i ludzi władzy (Kobiałka, szef z lokalu kontaktowego). 3) Do tematu o antyutopii zbierz trzy obrazy rozpadu państwa, np. most, kalendarze i neon, i przeczytaj prace do tematu 3 z Informatora PR (s. 56–63). Na koniec rozwiąż pełny sprawdzian z „Małej Apokalipsy”.

Powiązane działy

Wiedza z działu „Mała Apokalipsa” przyda Ci się też tutaj:

← Wróć do wszystkich epok języka polskiego

Mała Apokalipsa do matury 2027

33 zadania z tego działu w quizie z wyjaśnieniami, powtórkami i oceną AI. Subskrypcja odblokowuje cały katalog i pozostałe przedmioty — anulujesz, kiedy chcesz.

Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu