Michaił Bułhakow
„Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa to powieść o wizycie szatana Wolanda i jego świty w Moskwie lat 30. XX wieku, w którą autor wplótł historię Poncjusza Piłata i skazanego na śmierć Jeszui. Zadania sprawdzają budowę powieści, postacie z obu światów, seans w Varietes, bal u szatana, los mistrza i jego rękopisu oraz zakończenie.
Lektura obowiązkowa tylko na poziomie rozszerzonym
Egzamin ustny i test historycznoliteracki na poziomie podstawowym nie sprawdzają jej znajomości, ale w wypracowaniu na poziomie podstawowym możesz się na nią powołać jako na lekturę obowiązkową.
Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 40; Informator CKE (PP), s. 9–11.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.
Sprawdzian z „Mistrza i Małgorzaty” z odpowiedziami →

Quiz · Mistrz i Małgorzata
33 pytania z tej lektury w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.

Wybierasz epokę albo lekturę, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.
Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.
Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.
Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.
Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.
Kilka pytań z bazy z lektury „Mistrz i Małgorzata” — kliknij odpowiedź i sprawdź.
Wprowadzenie
Bułhakow pisał powieść od 1928 r. aż do śmierci w 1940 r., a w ZSRR ukazała się dopiero w latach 1966–1967, okrojona przez cenzurę. W arkuszu rozszerzonym stoi na liście lektur obowiązkowych (Informator CKE dla poziomu rozszerzonego, s. 9), więc możesz na niej oprzeć wypracowanie.
Przypomnijmy warunki: dwa tematy do wyboru, 210 minut, co najmniej 400 wyrazów, trzy utwory literackie z lekturą obowiązkową wśród nich i jeden kontekst (s. 13–14). Informator pokazuje tę powieść w akcji.
W przykładowej pracy na temat paraboliczności świata przedstawionego (temat z s. 45) zdający omawia ją obok „Dżumy”, a egzaminator odnotowuje funkcjonalną analizę tego, jak Bułhakow uogólnia obraz państwa totalitarnego, i kontekst społeczno-polityczny, czyli obraz państwa sowieckiego (s. 48–50). Powieść czyta się w całości, dlatego dotyczy jej zasada błędu kardynalnego (s. 18).
Jeśli praca zawiera błąd kardynalny, czyli całkowicie nieuprawnioną interpretację wynikającą z nieznajomości głównych wątków albo losów głównych bohaterów, egzaminator przyznaje 0 punktów za warunki formalne, a to zeruje całą ocenę. Samo streszczenie fabuły nie jest argumentem (s. 15).
Test historycznoliteracki i część ustna na poziomie podstawowym sprawdzają znajomość lektur z listy zakresu podstawowego, a tej powieści na niej nie ma (Informator PP, s. 9–10); w wypracowaniu można ją jednak wykorzystać (s. 10).
Zadania w naszej bazie dotyczą wieczoru na Patriarszych Prudach, świty Wolanda, seansu w Varietes, mistrza i jego powieści o Piłacie, balu u szatana, rozdziałów jerozolimskich, motta z „Fausta” i epilogu.
Przed maturą
Zacznij od: Powieść w powieści, Parabola, Groteska i 7 kolejnych pozycji.
Pełna lista8 umiejętności do odhaczenia, od „Dwie części, dwa światy” po „Spokój zamiast światłości: zakończenie i epilog”.
Lista umiejętności6 pułapek, np. „Woland to diabeł, który niszczy ludzi dla samego zła”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Typowe błędyZadania z bazy mają wyjaśnienie po każdej odpowiedzi.
Zakres materiału
Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019, s. 40) podaje „Mistrza i Małgorzatę” Michaiła Bułhakowa jako lekturę obowiązkową w zakresie rozszerzonym, czytaną w całości. Cytaty i zapis imion (Asasello, Helia, Bar Rawan) pochodzą z przekładu Ireny Lewandowskiej i Witolda Dąbrowskiego; w innym przekładzie imiona i zdania mogą brzmieć inaczej.
Powieść ma dwie części, 32 rozdziały i epilog. Akcja moskiewska trwa kilka majowych dni i kończy się w sobotę o zachodzie słońca, kiedy Woland ze świtą opuszcza miasto z Worobiowych Gór. Historia Piłata wypełnia rozdziały 2, 16, 25 i 26, a do czytelnika za każdym razem dociera inną drogą. Rozdział 2 opowiada Woland na Patriarszych Prudach, rozdział 16 śni się Iwanowi w klinice, a 25 i 26 czyta Małgorzata w ocalonym rękopisie. Rozdziały jerozolimskie są więc fragmentami powieści, którą napisał tytułowy mistrz.
Berlioz, redaktor i prezes zarządu Massolitu, przekonuje poetę Iwana Bezdomnego, autora zamówionego antyreligijnego poematu, że Jezus w ogóle nie istniał. Dosiada się do nich cudzoziemiec, na którego wizytówce Iwan dostrzega słowo „profesor” i literę W. Nieznajomy zapowiada Berliozowi, że głowę utnie mu „Rosjanka, komsomołka”, a zebranie się nie odbędzie, bo Annuszka kupiła i rozlała olej słonecznikowy. Chwilę później Berlioz poślizguje się przy turnikiecie i wpada pod tramwaj prowadzony przez kobietę. Iwan rusza w pogoń za profesorem i jego kompanami, a noc kończy w klinice psychiatrycznej.
Wolandowi towarzyszą Korowiow, nazywany też Fagotem, olbrzymi czarny kocur Behemot, który chodzi na tylnych łapach, Asasello i ruda Helia. Świta zajmuje mieszkanie numer 50 w domu 302-A przy Sadowej, gdzie mieszkał Berlioz. Jego współlokator Stiopa Lichodiejew, dyrektor teatru Varietes, budzi się z kacem w towarzystwie Wolanda i wkrótce ląduje w Jałcie. Prezes spółdzielni Nikanor Bosy bierze od Korowiowa łapówkę, a zaraz potem ktoś donosi telefonicznie, że prezes ukrywa walutę w przewodzie wentylacyjnym.
Na okrzyk Fagota „Trzy!” spod kopuły teatru zaczyna padać deszcz pieniędzy i widzowie rzucają się, by je łapać. Ktoś z sali podpowiada, żeby urwać głowę gadatliwemu konferansjerowi Bengalskiemu, i Behemot to robi. Kiedy publiczność prosi o litość, Woland zauważa, że ludzie są lekkomyślni, ale „miłosierdzie zapuka niekiedy do ich serc”, i każe głowę przywrócić. Na seansie moskwianie pokazują chciwość, ale też współczucie, a Woland przygląda się temu z boku i ocenia: „Ludzie jak ludzie”.
Iwan poznaje mistrza w klinice profesora Strawińskiego, gdzie ten zajmuje pokój 118. Przedstawia się słowami „Jestem mistrzem”, a o swoim nazwisku mówi: „puśćmy w niepamięć moje nazwisko, ono już nie istnieje”. Był historykiem, wygrał sto tysięcy rubli, rzucił pracę w muzeum i w suterenie domku koło Arbatu napisał powieść o Piłacie. Redakcja jej nie wydrukowała, a krytycy Aryman, Mścisław Laurowicz i Łatuński zaatakowali autora w prasie; Laurowicz żądał rozprawy z „piłatyzmem”. Mistrz spalił rękopis w piecu, a sąsiad Alojzy Mogarycz napisał na niego donos, bo chciał zająć jego mieszkanie.
Rozdział 19 otwiera wezwanie narratora „Za mną, czytelniku!”. Trzydziestoletnia, bezdzietna Małgorzata jest żoną wybitnego specjalisty i mieszka w willi koło Arbatu, ale szczęścia tam nie zaznała. Mistrza spotkała na ulicy, gdy niosła „niepokojąco żółte kwiaty”. Po jego zniknięciu przyjmuje od Asasella krem, który zmienia ją w czarownicę, leci nad Moskwą na szczotce i demoluje mieszkanie krytyka Łatuńskiego w Domu Dramlitu. Zostaje gospodynią balu u szatana, bo według tradycji gospodyni musi mieć na imię Małgorzata. Gdy Woland pozwala jej wypowiedzieć jedno życzenie, prosi o litość dla Friedy, której co noc podsuwa się chustkę, tę samą, którą zadusiła swoje dziecko. Mistrza odzyskuje dopiero potem.
Wędrowny filozof Jeszua Ha-Nocri mówi do Piłata o „dobrych ludziach” i twierdzi, że na świecie nie ma złych. Odgaduje też, że prokuratora dręczy ból głowy, i ból ustępuje. Piłat chce go ocalić, dopóki nie słyszy, że Jeszua mówił Judzie z Kiriatu, iż wszelka władza jest gwałtem zadawanym ludziom. Zatwierdza wyrok, a arcykapłan Kajfasz w imieniu Sanhedrynu prosi o ułaskawienie Bar Rawana. Nocą Piłat każe szefowi tajnej służby Afraniuszowi „uchronić” Judę, ale z naciskiem powtarza, że ten zostanie zasztyletowany. Juda ginie pod Jeruszalaim, a jego trzydzieści tetradrachm zostaje podrzucone do domu arcykapłana. Tytuł rozdziału 25, mówiący o próbie ocalenia Judy, wielu interpretatorów czyta jako ironię, bo widzą w tej rozmowie ukryte polecenie zabicia Judy, choć Piłat nigdy nie mówi tego wprost.
Do Wolanda przychodzi Mateusz Lewita, były poborca podatkowy i uczeń Jeszui, z prośbą o los mistrza: ten „nie zasłużył na światłość, on zasłużył na spokój”. Asasello przynosi kochankom falern, to samo wino, które pijał prokurator Judei. W klinice umiera pacjent z pokoju 118, a Iwan wyczuwa, że w mieście zmarła też kobieta. Przed odejściem do wiecznej przystani mistrz uwalnia Piłata, który od prawie dwóch tysięcy lat siedzi na skalnym szczycie, wołając do niego „Jesteś wolny!”. W epilogu Iwan Ponyriow jest profesorem Instytutu Historii i Filozofii, a w każdą wiosenną pełnię księżyca traci sen i idzie na Patriarsze Prudy.
Typowe błędy
Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.
Woland to diabeł, który niszczy ludzi dla samego zła
Woland jest siłą, która „wiecznie zła pragnąc, wiecznie czyni dobro” (motto z „Fausta”); w odczytaniu z Informatora PR (s. 49) wyrządza zło po to, by zdemaskować je u moskwian, np. chciwość widzów Varietes albo łapówkę prezesa Bosego
Dlaczego: Tak odczytuje go autor przykładowej pracy w Informatorze PR (s. 49): szatan wyrządza zło, żeby je zdemaskować u moskwian. Nie robi to z Wolanda postaci dobrej, bo w jego otoczeniu giną ludzie, a inni trafiają do kliniki.
Mistrz napisał powieść o Jezusie Chrystusie
Mistrz napisał powieść o Poncjuszu Piłacie; Jeszua jest w niej ważną postacią, ale osią opowieści jest wina prokuratora
Dlaczego: Krytycy zarzucali mistrzowi apologię Jezusa i ukuli słowo „piłatyzm”. Zadania o kompozycji pytają, czyja historia wypełnia rozdziały jerozolimskie.
Berlioza zabija ktoś ze świty Wolanda
Berlioz poślizguje się na oleju rozlanym przez Annuszkę i wpada pod tramwaj; Woland tylko zapowiada jego śmierć
Dlaczego: Przepowiednia pada w rozmowie o tym, czy człowiek sam kieruje swoim losem. Jej spełnienie podważa pewność Berlioza, że wszystko da się zaplanować.
Wszystkie rozdziały o Piłacie śnią się Iwanowi
Iwanowi śni się tylko rozdział 16; rozdział 2 opowiada Woland, a rozdziały 25 i 26 czyta Małgorzata w rękopisie mistrza
Dlaczego: Trzy różne drogi, którymi historia Piłata trafia do Moskwy, są tematem zadań prawda/fałsz o kompozycji powieści.
Słowa o rękopisach, które nie płoną, wypowiada mistrz
Wypowiada je Woland, gdy mistrz mówi, że spalił powieść w piecu; Behemot podaje wtedy cały maszynopis
Dlaczego: Mistrz nie wierzy już w ocalenie swojej pracy. Zadanie otwarte w bazie wymaga odniesienia słów Wolanda do losu tej powieści.
Mistrz i Małgorzata trafiają do światłości, czyli do nieba
Mistrz dostaje spokój i wieczną przystań razem z Małgorzatą; na światłość, jak mówi Lewita, nie zasłużył
Dlaczego: Różnica między spokojem a światłością jest tematem zadań otwartych. Odpowiedź opieraj na słowach Lewity, a nie na założeniu, że dobrzy bohaterowie idą do nieba.
Do zapamiętania
Bez znajomości tych pojęć nie ma o czym mówić.
Przykłady z bazy
Poniżej 4 prawdziwych zadań z bazy — każde innego typu.
Mateusz Lewita był poborcą podatków, który rzucił pieniądze na drogę i poszedł za Jeszuą.
P FPiłat jest przywiązany do małego białego psa pokojowego.
P FJuda z Kiriatu odmówił przyjęcia pieniędzy za wydanie Jeszui.
P FJak się uczyć
Kroki w kolejności, w jakiej naprawdę warto je wykonać.
Zrób tabelę dwóch światów: w jednej kolumnie Moskwa (Berlioz, Iwan, świta Wolanda, mistrz, Małgorzata), w drugiej Jeruszalaim (Piłat, Jeszua, Kajfasz, Juda, Afraniusz, Lewita). Zaznacz, kto z Jeruszalaim pojawia się w zakończeniu moskiewskiej części.
Zapamiętaj numery czterech rozdziałów o Piłacie i przy każdym zapisz, kto tę część historii opowiada, śni albo czyta.
Do każdego członka świty dopisz jedną scenę: Korowiow w mieszkaniu numer 50, Behemot na seansie w Varietes, Asasello z kremem dla Małgorzaty, Helia w przedpokoju.
Przeczytaj pracę o paraboli z Informatora PR (s. 45–50) i przygotuj na jej wzór akapit o powieści Bułhakowa, a drugi do tematu o artyście wobec władzy albo o miłości.
Gdy skończysz zadania z bazy, policz, ile błędów dotyczy kompozycji, a ile postaci. Kompozycję powtórz z tabelą, postacie z listą świty i mieszkańców Moskwy.
Lektury do porównania
W wypracowaniu i na maturze ustnej odwołujesz się do kilku tekstów naraz. Te lektury mają wspólny motyw albo problem, a każda ma własną stronę z zadaniami.
FAQ
Wiedza z działu „Mistrz i Małgorzata” przyda Ci się też tutaj:
33 zadania z tego działu w quizie z wyjaśnieniami, powtórkami i oceną AI. Subskrypcja odblokowuje cały katalog i pozostałe przedmioty — anulujesz, kiedy chcesz.
Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).