Proces — zadania maturalne

Franz Kafka

„Proces” Franza Kafki to powieść o Josefie K., który zostaje aresztowany, choć nikt nie mówi mu, o co jest oskarżony. Zadania sprawdzają przebieg sprawy, postacie sądu i pomocników, przypowieść „Przed prawem”, finał w kamieniołomie i odczytania powieści jako paraboli.

Lektura obowiązkowa tylko na poziomie rozszerzonym

Obowiązkowa we fragmentach. Egzamin ustny i test historycznoliteracki na poziomie podstawowym nie sprawdzają jej znajomości, ale w wypracowaniu na poziomie podstawowym możesz się na nią powołać jako na lekturę obowiązkową.

Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 40; Informator CKE (PP), s. 9–11.

Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.

Sprawdzian z „Procesu” z odpowiedziami →

zadań w katalogu
45
zadań w katalogu
typów zadań
8
typów zadań
Quiz w Matury Online — pytanie z tematu „Proces” (Język polski) po sprawdzeniu odpowiedzi, z wynikiem i wyjaśnieniem

Quiz · Proces

„Proces” w Quizie — jak ćwiczysz

45 pytań z tej lektury w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.

Quiz w Matury Online — panel „Filtruj” z zaznaczonym tematem „Proces”, typy zadań i trudność 1–5, pod spodem pytanie z tego tematu
  • Filtrujesz, co chcesz ćwiczyć

    Wybierasz epokę albo lekturę, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.

  • Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi

    Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.

  • Powtórki pytań, na których się mylisz

    Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.

  • Trudność dobiera się do Ciebie

    Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.

8 typów zadań — Proces

z 19 typów w całym quizie · liczba pytań · filtr „Typ” w quizie
  • Zamknięte (A–D) 14
  • Otwarte 14
  • Prawda/Fałsz 5
  • Dopasuj 4
  • Uzupełnij 3
  • Wielokrotny wybór 2
  • Luki w tekście 2
  • Wypracowanie 1

Po odpowiedzi — od razu wyjaśnienie

Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.

Wypróbuj bez logowania

Kilka pytań z bazy z lektury „Proces” — kliknij odpowiedź i sprawdź.

Ćwicz lekturę „Proces” w Quizie → darmowe konto: 5 pytań dziennie · bez dziennego limitu od 49 zł/mies.

Wprowadzenie

Proces na maturze

„Proces” jest jedyną z tych lektur, którą CKE wprost przywołuje w przykładowych tematach dla poziomu rozszerzonego.

W temacie o znaczeniu przestrzeni w dziele literackim polecenie wymaga odwołania się do „znanych Ci fragmentów Procesu Franza Kafki” (Informator PR, s. 64), a w przykładowej pracy na temat paraboli zdający omawia „Proces” obok „Dżumy” i egzaminator uznaje to odwołanie za w pełni funkcjonalne (s. 45 i 51–54).

Ponieważ podstawa wymaga fragmentów, a nie całości, nie dotyczy go zasada błędu kardynalnego, która obejmuje tylko lektury czytane w całości (s. 18). Nie zwalnia to z dokładności: w ocenianej pracy liczy się, czy przywołane sceny są funkcjonalne dla tematu.

Kafka pisał powieść w latach 1914–1915 i jej nie ukończył; wydał ją po jego śmierci Max Brod w 1925 r. Przekład z Wolnych Lektur ma dziesięć rozdziałów, od aresztowania do rozdziału „Koniec”. Zadania w naszej bazie dotyczą aresztowania, pierwszego przesłuchania, kancelarii na poddaszach, malarza Titorellego, kupca Blocka, rozdziału „W katedrze” i egzekucji.

Przed maturą

Powtórka z „Procesu” krok po kroku

  1. 1

    Odśwież pojęcia

    Zacznij od: Parabola, Absurd, Sytuacja kafkowska i 6 kolejnych pozycji.

    Pełna lista
  2. 2

    Sprawdź, co umiesz

    8 umiejętności do odhaczenia, od „Aresztowanie bez zarzutu” po „Przekład zmienia brzmienie, nie fabułę”.

    Lista umiejętności
  3. 3

    Uważaj na typowe błędy

    6 pułapek, np. „Józef K. trafia po aresztowaniu do więzienia”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

    Typowe błędy
  4. 4

    Sprawdź się

    Zadania z bazy mają wyjaśnienie po każdej odpowiedzi.

Zakres materiału

Proces — co musisz umieć

Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019, s. 40) wymienia w zakresie rozszerzonym „Proces” Franza Kafki we fragmentach. Cytaty pochodzą z przekładu Katarzyny Łakomik (Wolne Lektury); w szkole możesz mieć wcześniejszy przekład, w którym bohater nazywa się Józef K., a zdania brzmią inaczej.

  1. 1

    Aresztowanie bez zarzutu

    Powieść otwiera zdanie, że „Ktoś musiał oszkalować Josefa K.”, bo choć nie zrobił nic złego, został aresztowany. Dzieje się to rano w dniu jego trzydziestych urodzin, w wynajmowanym pokoju u pani Grubach. Strażnicy Franz i Willem nie umieją powiedzieć, o co chodzi, a nadzorca przesłuchuje K. w pokoju panny Bürstner. Aresztowany pozostaje jednak na wolności i może dalej pracować w banku, gdzie jest pierwszym prokurentem.

  2. 2

    Sąd na poddaszach kamienic

    Na pierwsze przesłuchanie K. zostaje wezwany telefonicznie, na niedzielę, do kamienicy na przedmieściu. Sala posiedzeń jest pełna ludzi, a przemowę K. przerywa wrzask praczki z końca sali. Kancelarie sądowe mieszczą się na poddaszach zwykłych kamienic, w dusznych korytarzach, gdzie K. traci siły. Te miejsca są podstawą zadań o przestrzeni: sąd jest wszędzie, ale nigdzie nie da się dotrzeć do jego najwyższej instancji.

  3. 3

    Siepacz w bankowej rupieciarni

    W rozdziale „Siepacz” K. otwiera drzwi rupieciarni w swoim banku i widzi, jak chłostani są strażnicy Franz i Willem. Kara spotyka ich, bo K. poskarżył się na nich podczas przesłuchania. Scena pokazuje, że skarga na sąd uderza w najniższych wykonawców, a nie w samą instytucję, i że sąd dociera nawet do miejsca pracy bohatera.

  4. 4

    Pomocnicy, którzy nie pomagają

    Wujek z prowincji zabiera K. do adwokata Hulda, który leży chory i niewiele robi. Leni, opiekunka adwokata, zbliża się do K., a fabrykant odsyła go do malarza Titorellego, portrecisty sędziów. Titorelli wylicza trzy możliwości: uniewinnienie rzeczywiste, uniewinnienie pozorne i przewlekanie, i przyznaje, że nie zna ani jednego przypadku uniewinnienia rzeczywistego. Gdy K. przychodzi wypowiedzieć adwokatowi pełnomocnictwo, Huld upokarza przy nim kupca Blocka, który prowadzi swoją sprawę od pięciu lat.

  5. 5

    Przypowieść „Przed prawem”

    W katedrze kapelan więzienny opowiada K. historię mężczyzny z prowincji, który całe życie czeka przed bramą prawa, bo odźwierny nie pozwala mu wejść. Umierającemu odźwierny mówi, że „to wejście było przeznaczone wyłącznie dla ciebie”, i zapowiada, że teraz je zamknie. K. uznaje, że odźwierny zwodził mężczyznę, ale kapelan przypomina, że o zwodzeniu w tekście nie ma ani słowa. Rozmowę zamyka zdanie kapelana: „Sąd niczego od ciebie nie chce”.

  6. 6

    Rozdział „Koniec”

    W przeddzień trzydziestych pierwszych urodzin przychodzi po K. dwóch panów w cylindrach. Prowadzą go za miasto, do opuszczonego kamieniołomu. K. myśli, że powinien sam chwycić nóż, który panowie podają sobie nad nim, ale tego nie robi. Jeden z nich trzyma go za gardło, drugi wbija mu nóż w serce. Ostatnie słowa K. to „Jak pies!”, a narrator dodaje, że bohater mówi to tak, „jakby wstyd miał go przeżyć”.

Pokaż pozostałe 2
  1. 7

    Parabola i możliwe odczytania

    „Proces” czyta się jako parabolę, czyli opowieść, której sens wykracza poza dosłowną fabułę. W przykładowej pracy z Informatora (PR, s. 53–54) zdający proponuje kilka odczytań: powieść o moralności człowieka i poczuciu winy, o bezsilności człowieka wobec władzy, o życiu jako procesie zakończonym śmiercią, o biurokracji i o systemie totalitarnym. To interpretacje, a nie fakty z tekstu, dlatego w wypracowaniu każdą trzeba oprzeć na konkretnej scenie.

  2. 8

    Przekład zmienia brzmienie, nie fabułę

    Tłumaczka wydania z Wolnych Lektur wyjaśnia w posłowiu, że w pierwszym zdaniu wybrała czasownik „oszkalować”, podczas gdy wcześniejsi tłumacze pisali „zadenuncjować” albo „fałszywie oskarżyć”. Zachowała też oryginalne brzmienie imion, stąd Josef K., podczas gdy w dawniejszym przekładzie Józefiny Szelińskiej, wydanym pod nazwiskiem Brunona Schulza, bohater nazywa się Józef K. Dla wypracowania ważniejsza jest znajomość sytuacji niż dosłownego brzmienia zdań.

Typowe błędy

Tu łatwo stracić punkty

Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.

✗ Błąd

Józef K. trafia po aresztowaniu do więzienia

✓ Poprawnie

K. zostaje aresztowany, ale pozostaje na wolności: mieszka u siebie i pracuje w banku

Dlaczego: To sytuacja, od której zależy cała powieść. Proces toczy się obok codziennego życia bohatera i stopniowo je wypełnia.

✗ Błąd

W trakcie procesu K. dowiaduje się, o co jest oskarżony

✓ Poprawnie

Ani K., ani czytelnik nie poznają zarzutu do końca powieści

Dlaczego: Brak zarzutu jest podstawą odczytań powieści jako paraboli. Odpowiedź, która podaje konkretne przestępstwo, jest sprzeczna z tekstem.

✗ Błąd

Przypowieść o odźwiernym opowiada Titorelli

✓ Poprawnie

Przypowieść „Przed prawem” opowiada kapelan więzienny w katedrze

Dlaczego: K. trafia do katedry, bo w banku wyznaczono go na przewodnika włoskiego klienta po zabytkach. Titorelli jest malarzem i wyjaśnia rodzaje uniewinnienia.

✗ Błąd

Na maturze obowiązuje znajomość całej powieści

✓ Poprawnie

Podstawa wymaga fragmentów, a polecenie z Informatora mówi o „znanych Ci fragmentach”

Dlaczego: Tak brzmi wpis w podstawie (s. 40) i temat 4 w Informatorze PR (s. 64). Które fragmenty omówicie, decyduje nauczyciel.

Pokaż pozostałe 2
✗ Błąd

K. zostaje zastrzelony

✓ Poprawnie

Jeden z panów wbija mu nóż w serce i dwukrotnie go obraca, drugi trzyma go za gardło

Dlaczego: Pytania o finał sprawdzają szczegóły: kamieniołom, cylindry, nóż i ostatnie słowa „Jak pies!”.

✗ Błąd

„Proces” ma jedno prawidłowe odczytanie

✓ Poprawnie

Powieść dopuszcza kilka odczytań, a każde trzeba uzasadnić sceną z tekstu

Dlaczego: Nawet przykładowa praca z Informatora (s. 53–54) zestawia kilka wykładni. Ocenia się trafność uzasadnienia, a nie wybór jednej z nich.

Do zapamiętania

Pojęcia i terminy do powtórzenia

Bez znajomości tych pojęć nie ma o czym mówić.

Parabola
Utwór o dwóch poziomach znaczeń: dosłowna fabuła prowadzi do ogólnej prawdy o człowieku
Absurd
Sytuacja sprzeczna z logiką i niemożliwa do wyjaśnienia, np. proces bez zarzutu
Sytuacja kafkowska
Określenie położenia człowieka bezradnego wobec niezrozumiałej, wszechobecnej instytucji
„Przed prawem”
Przypowieść kapelana o mężczyźnie, który całe życie czeka przed bramą prawa
Odźwierny
Strażnik bramy w przypowieści; mówi, że wejście było przeznaczone tylko dla mężczyzny
Uniewinnienie pozorne
Według Titorellego zwolnienie od zarzutów, po którym sprawa może w każdej chwili wrócić
Przewlekanie
Według Titorellego utrzymywanie procesu w najniższym stadium, bez wyroku
Prokurent
Pełnomocnik firmy uprawniony do jej reprezentowania; tak nazwano stanowisko K. w banku
Labirynt
Motyw przestrzeni bez wyjścia; w powieści korytarze kancelarii na poddaszach

Przykłady z bazy

Zobacz, jak wyglądają zadania z działu „Proces”

Poniżej 6 prawdziwych zadań z bazy — każde innego typu.

🚪 Proces ◉ Zamknięte (A–D) ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe Autorskie · PP 1 pkt

Kto w przypowieści „Przed prawem” prosi odźwiernego o wpuszczenie do prawa?

A kupiec z miasta
B mężczyzna z prowincji
C uczony prawnik
D syn odźwiernego
🚪 Proces ⚖ Prawda/Fałsz ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie Autorskie · PP 1 pkt

Oceń prawdziwość stwierdzeń o adwokacie i jego domu.

Leni pokazuje K. dłoń, w której błona łączy palce.

P F

Kupiec Block mieszka u adwokata, bo stracił swój dom.

P F

Huld zostaje w powieści zaliczony do małych adwokatów.

P F
🚪 Proces ⇄ Dopasuj ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe Autorskie · PP 2 pkt

Dopasuj postać (lub postacie) do miejsca, w którym K. ją spotyka.

Kapelan więzienny
→
Strażnicy Franz i Willem przed chłostą
→
Praczka, żona woźnego
→
Titorelli
→
Do wyboru: sala posiedzeń na przedmieściukatedrarupieciarnia w bankupracownia na poddaszu
🚪 Proces ⎽ Luki w tekście ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie 🤖 Ocena AI Autorskie · PP 3 pkt
O przesłuchaniu K. zostaje powiadomiony przez (1). Rozprawa ma się odbyć w (2). Szukając sali, K. pyta w mieszkaniach o wymyślonego stolarza (3), którego nazwisko zapożyczył od kapitana, siostrzeńca pani Grubach.
🚪 Proces ✎ Otwarte ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie 🤖 Ocena AI Autorskie · PP 2 pkt

Wyjaśnij, jak proces wpływa na pracę Josefa K. w banku. Przywołaj jedną myśl bohatera z rozdziału „Adwokat — Fabrykant — Malarz”.

🚪 Proces 📄 Wypracowanie ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie Autorskie · PP 10 pkt

Człowiek wobec niezrozumiałej władzy. Rozważ problem na podstawie „Procesu” Franza Kafki. W swojej pracy uwzględnij wybrany kontekst. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.

Jak się uczyć

Strategia opanowania działu

Kroki w kolejności, w jakiej naprawdę warto je wykonać.

  1. 1

    Ustal z nauczycielem, które fragmenty omawialiście, i przeczytaj co najmniej aresztowanie, pierwsze przesłuchanie, rozdział „W katedrze” i „Koniec”.

  2. 2

    Rozpisz postacie na dwie grupy: przedstawiciele sądu (strażnicy, nadzorca, sędzia śledczy, kapelan) i ludzie, od których K. oczekuje pomocy (wujek, adwokat, Leni, Titorelli, Block).

  3. 3

    Przeczytaj przypowieść „Przed prawem” i zapisz dwa odczytania słów odźwiernego o wejściu przeznaczonym tylko dla mężczyzny.

  4. 4

    Przejrzyj temat 4 z Informatora PR (s. 64) i zaplanuj akapit o przestrzeni w „Procesie”: poddasza, korytarze, katedra w mroku, kamieniołom.

  5. 5

    Po zadaniach z bazy sprawdź, czy mylisz rozdziały i postacie. Jeśli tak, wróć do spisu rozdziałów w swoim wydaniu.

Lektury do porównania

Z czym porównać tę lekturę

W wypracowaniu i na maturze ustnej odwołujesz się do kilku tekstów naraz. Te lektury mają wspólny motyw albo problem, a każda ma własną stronę z zadaniami.

FAQ

FAQ — Proces

Czy na maturze trzeba znać cały „Proces”?
Nie. Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019, s. 40) wymienia „Proces” w zakresie rozszerzonym we fragmentach, a przykładowy temat w Informatorze CKE mówi o „znanych Ci fragmentach” (PR, s. 64). Warto jednak wiedzieć, jak powieść się zaczyna i kończy, bo bez tego trudno sensownie omówić którykolwiek fragment.
Josef K. czy Józef K.?
Obie formy są poprawne i zależą od przekładu. Katarzyna Łakomik, której przekład jest w Wolnych Lekturach, zostawiła imiona w oryginalnym brzmieniu, stąd Josef K. W starszym przekładzie Józefiny Szelińskiej, wydanym pod nazwiskiem Brunona Schulza, bohater nazywa się Józef K. Tak samo pisze o nim autor przykładowej pracy z Informatora (PR, s. 53). W wypracowaniu używaj jednej formy konsekwentnie.
Do jakich tematów wypracowania pasuje „Proces”?
Informator podaje dwa przykłady: temat o paraboliczności świata przedstawionego (s. 45) i temat o znaczeniu przestrzeni (s. 64). Powieść nadaje się też do tematów o człowieku wobec władzy i instytucji, o winie i karze, o absurdzie, samotności i poszukiwaniu sensu.
Czy „Proces” może być kontekstem na maturze ustnej?
Pytań o „Proces” na liście zadań jawnych nie ma, ale powieść może być kontekstem. Pasuje do zagadnień „Konsekwencje zniewolenia człowieka” (do „Innego świata”), „Jak zachować wolność w państwie totalitarnym?” (do „Roku 1984”), „Człowiek wobec presji otoczenia” (do „Ferdydurke”) i „Motyw winy i kary” (do „Zbrodni i kary”).
Jak zrobić powtórkę z „Procesu” przed maturą?
Sprawdza się taka kolejność. 1) Ustal z nauczycielem, które fragmenty omawialiście, i przeczytaj co najmniej aresztowanie, pierwsze przesłuchanie, rozdział „W katedrze” i „Koniec”. 2) Rozpisz postacie na dwie grupy: przedstawiciele sądu (strażnicy, nadzorca, sędzia śledczy, kapelan) i ludzie, od których K. oczekuje pomocy (wujek, adwokat, Leni, Titorelli, Block). 3) Przeczytaj przypowieść „Przed prawem” i zapisz dwa odczytania słów odźwiernego o wejściu przeznaczonym tylko dla mężczyzny. Na koniec rozwiąż pełny sprawdzian z „Procesu”.

Powiązane działy

Wiedza z działu „Proces” przyda Ci się też tutaj:

← Wróć do wszystkich epok języka polskiego

Proces do matury 2027

45 zadań z tego działu w quizie z wyjaśnieniami, powtórkami i oceną AI. Subskrypcja odblokowuje cały katalog i pozostałe przedmioty — anulujesz, kiedy chcesz.

Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu