Jan Kochanowski
„Odprawa posłów greckich” — Jan Kochanowski, renesans. Zadania maturalne z tej lektury: pytania zamknięte, otwarte, dopasowania i tematy wypracowań.
Zadania sprawdzają znajomość treści „Odprawa posłów greckich”: przebieg wydarzeń, postacie, najważniejsze sceny i problematykę utworu, a także umiejętność odwołania się do lektury w wypracowaniu.
Trzy losowe pytania z naszej bazy dla tego tematu — kliknij i sprawdź.
Na sprawdzianie z „Odprawy posłów greckich” nauczyciel pyta konkretnie: komu Kochanowski zadedykował tragedię i gdzie ją wystawiono, czym Aleksander próbuje przekupić Antenora, na jaki precedens się powołuje, co mówi Iketaon i dlaczego rada idzie za nim, co spotyka Ukalegona, jak rada głosuje, co przepowiada Kasandra i czego Priam dowiaduje się od jeńca. Ta strona zbiera takie fakty z odesłaniem do części dramatu, cytaty sprawdzone w tekście i pytania z naszego banku, na których możesz się przetestować.
Prolog, pięć epeisodionów i trzy stasima (pieśni chóru) wg oznaczeń wydania Wolnych Lektur; na początku list dedykacyjny. Jeśli na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.
Kochanowski pisze z Czarnolasu do Jana Zamoyskiego: dostał naraz oba jego listy, tekstu nie zdążył poprawić, tylko przepisał. Uprzedza, że „trzy są chory”, a trzeci naśladuje chóry greckie. Z powodu złego zdrowia nie przyjedzie.
Antenor przypomina, że Aleksander (Parys), „gość nieprawie wierny”, uprowadził Helenę od męża. Greccy posłowie żądają jej wydania: jeśli wróci do męża, będzie pokój, jeśli posłowie odjadą z niczym, Grecy wylądują jeszcze tego dnia. Aleksander zbiera stronników i śle upominki, także Antenorowi, który ich nie przyjmuje.
Aleksander prosi Antenora o poparcie w radzie. Rozmowa toczy się krótkimi replikami: Aleksander mówi o przyjaźni („Ręka umywa rękę”), Antenor o prawdzie i sumieniu. Aleksander zarzuca mu, że bierze dary od Greków; Antenor odpowiada, że nie bierze ani cudzych żon, ani cudzych darów. Rozstają się pokłóceni.
Pieśń „By rozum był przy młodości”: gdyby młodość szła w parze z rozumem, na świecie byłoby mniej trosk. Młodzi idą za żądzami, tracą zdrowie, sławę i majątek i narażają ojczyznę. Na końcu chór zapowiada wejście Heleny.
Monolog Heleny. Przewiduje, że Grecy odbiorą ją Aleksandrowi, porównuje go do wilka, który rozbił stado i ucieka przed pasterzami. Boi się powrotu: może popłynie „łańcuchem za szyję” uwiązana za okrętem. Wstydzi się przed braćmi i mężem, żałuje domu, dzieci i dobrej sławy, którą straciła „prze człowieka złego”.
Pani Stara pociesza Helenę: życie splata się z radości i smutku. Helena twierdzi, że na świecie więcej złego niż dobrego: jest jeden sposób narodzin, a dróg do śmierci wiele; jedno zdrowie i niezliczone choroby. Pani Stara kończy, że kobietom przystoi czekać w domu na wieści z rady.
Pieśń do rządzących: „Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie”. Zasiedli miejsce boże na ziemi i mają dbać o wszystkich, nie o swoje sprawy. Sami mają nad sobą Pana, który nie bierze darów i nie patrzy, czy ktoś chłop, czy graf. Grzech zwykłego człowieka gubi jego samego, występki przełożonych gubią państwa.
Poseł Aleksandra przynosi Helenie „dobrą nowinę”: posłowie odjadą bez niej. Helena odpowiada, że nie widzi powodu do radości, i prosi o relację. Poseł zaczyna od słów Priama: król zda się na radę, bo w tej sprawie chodzi o jego syna, a u niego państwo ważniejsze od więzów krwi.
Mowa Aleksandra w relacji Posła. Wolał polować niż ucztować, o Helenie nie myślał; to Wenus, gdy trzy boginie wybrały go na sędziego, sama mu ją dała za żonę, a daru bogów nie godzi się odrzucać. Grecy uprowadzili Medeę i trzymają w niewoli Hezjonę, siostrę Priama; niech sami pierwsi zadośćuczynią.
Sala szemrze jak pszczoły w ulu przed wyrojem. Antenor mówi, że Aleksander, będąc gościem, złamał prawa gościnności i wziął gospodarzowi żonę. Radzi ją wrócić, bo Grecy upomną się o nią mieczem. Sprawa Medei to dawne dzieje, a „Swój własny występ cudzą krzywdą barwić” nie wolno. Popierają go Eneasz, Pantus, Tymetes, Lampon i Ukalegon.
Iketaon jest przeciw: dziś Grecy żądają Heleny, jutro zażądają żon i dzieci, bo chciwość władzy jest jak powódź. Grecy zwą Trojan barbarzyńcami, a o tym, kto komu bije czołem, rozstrzyga szabla. Radzi nie wydawać Heleny, dopóki Grecy nie zgodzą się w sprawie Medei. Sala woła: „Tak jako Iketaon”.
Ukalegon kilka razy wstaje, żeby mówić, ale w zgiełku nikt go nie słucha, choć marszałkowie biją laskami w ziemię. Ktoś woła, by się rozstąpić i policzyć. Prawie wszyscy stają przy Aleksandrze. Priam idzie za większością: Helena zostaje w Troi, dopóki Grecy nie dadzą zadośćuczynienia za Medeę. Helena idzie za Posłem.
Chór sądzi, że wiadomość podobno cieszy Helenę, jego zaś wcale, i nie wie, na co ta radość wyjdzie. Posłowie wychodzą „nosy powiesiwszy”.
Ulisses po odprawie: Troja to „nierządne królestwo i zginienia bliskie”, gdzie wszystko kupuje się złotem. Jeden marnotrawca zdołał sprawić, że jego występków bronią wszyscy. Oskarża rozpieszczoną młodzież: kto w jedwabiu się męczy, nie wytrwa w zbroi. Kończy szyderstwem: „Boże, daj mi z takimi mężmi zawżdy czynić!”.
Menelaus bierze na świadków niebo, ziemię, morze i bogów, że żądał rzeczy sprawiedliwej, a dostał tylko ludzki śmiech. Prosi o pomstę: niech usiądzie Aleksandrowi na gardle i napoi miecz jego krwią.
Pieśń bez rymów do łodzi z drzewa z Idy, która zawiozła Parysa do Grecji. Chór pyta, co przywiozła córkom Priama, i przypomina sąd Parysa i „upominek” od Wenus. Małżeństwo zaczęło się od niezgody i tak się skończy. Zapowiedź: przyjdą czasy, gdy pod murami staną nieprzyjacielskie szańce.
Antenor przestrzega Priama: pograniczni starostowie piszą, że wojska greckie ściągają do Aulidy; trzeba obsadzić porty i zamki, rozesłać szpiegów, pilnować morza. Priam go zbywa: boisz się, jakbyś już widział wroga. Antenor: lepiej bać się teraz, bo potem zostanie tylko bić się albo uciekać.
Wchodzi Kasandra w transie. Skarży się, że Apollo dał jej dar wieszczy, ale jej słowa „Na wiatr idą”. Widzi łanię płynącą morzem, brata włóczonego końmi wokół murów, którego ciało ojciec wykupi złotem, wielkiego konia, którego radzi spalić, nocny pożar, śmierć ojca przy ołtarzu i niewolę córek. Chór wyprowadza ją.
Antenor prosi, by nie lekceważyć proroctwa. Priam nazywa córkę „przeciwna wiedma”, ale przypomina sobie sen żony: przed porodem Aleksandra śniło się jej, że urodziła pochodnię. Kazał wtedy porzucić dziecko w puszczy wilkom; Antenor: lepiej by było, niż przez niego zginąć wszystkim.
Rotmistrz przyprowadza jeńca w greckim ubiorze. Wczoraj w południe pięć greckich galer zabrało bydło z pól. Jeniec zeznał, że w Aulidzie tysiąc galer czeka na powrót posłów, a hetmanem jest Agamemnon, brat Menelausa. Priam zwołuje radę na jutro. Antenor kończy: radźmy nie tylko o obronie, ale o wojnie.
| Antenor | Trojański radny, rzecznik wydania Heleny. Nie przyjmuje upominków od Aleksandra i mówi prawdę w radzie. Przegrywa głosowanie, ale na końcu to on radzi królowi przygotować wojnę. |
|---|---|
| Aleksander (Parys) | Syn Priama, „którego i Parysem zowią”. Uprowadził Helenę, zbiera stronników i śle upominki. W radzie powołuje się na dar Wenus i na krzywdy wyrządzone przez Greków. |
| Helena | Żona Menelausa, uprowadzona do Troi. Czuje się winna i samotna, boi się powrotu i hańby. Na wieść, że zostaje, mówi, że nie widzi powodu do radości, ale idzie za Posłem. |
| Pani Stara | Starsza kobieta przy Helenie, mówi do niej „moje dziecię miłe”. Pociesza ją, że radość i smutek przeplatają się w życiu. |
| Poseł Parysów | Wysłany przez Aleksandra do Heleny. Relacjonuje przebieg rady: mowy, okrzyki i głosowanie. |
| Priamus | Król Troi, ojciec Aleksandra i Kasandry. Deklaruje, że państwo jest dla niego ważniejsze niż syn, ale w radzie idzie za większością. Lekceważy ostrzeżenia, dopóki nie usłyszy jeńca. |
| Iketaon | Radny, który przekonuje salę do zatrzymania Heleny: wydanie jej to uległość, a Grecy zażądają więcej. Sala powtarza jego imię. |
| Ukalegon | Radny ze stronnictwa Antenora. Chce przemówić po Iketaonie, ale w zgiełku nikt go nie słucha. |
| Eneasz, Pantus, Tymetes, Lampon | Radni, którzy w relacji Posła popierają zdanie Antenora. |
| Ulisses | Poseł grecki. Po odprawie wygłasza monolog o nierządnej, przekupnej Troi i jej zepsutej młodzieży. |
| Menelaus | Poseł grecki, mąż Heleny. Po odprawie modli się do bogów o pomstę na Aleksandrze. |
| Kasandra | Córka Priama, wieszczka natchniona przez Apollina. Przepowiada upadek Troi, ale jej słowa nie mają wagi u ludzi. Ojciec nazywa ją „wiedmą”. |
| Rotmistrz i Więzień | Rotmistrz melduje o greckim napadzie na wybrzeże i przyprowadza jeńca. Jeniec potwierdza, że flota czeka w Aulidzie pod wodzą Agamemnona. |
| Chór panien trojańskich | Komentuje zdarzenia w trzech pieśniach: o młodości bez rozumu, o odpowiedzialności rządzących i o łodzi Parysa. W epeisodionie V wyprowadza Kasandrę. |
| Hezjona i Medea | Postaci przywoływane w radzie. Hezjona, siostra Priama, żyje w greckiej niewoli; Medeę Grecy wykradli razem z bratem Absyrtem. Aleksander i Iketaon traktują je jak dawne krzywdy, za które Grecy mają zapłacić. |
Każdy cytat jest dosłownym fragmentem utworu (wydanie Wolnych Lektur, pisownia staropolska). Możesz go użyć w odpowiedzi otwartej albo w rozprawce.
Antenor mówi, że Aleksander rozsyła upominki, nie minął i jego. On swojej wiary na targ nie wynosi. Kto przekupuje, ten sam nie wierzy w swoją rację, a kto bierze dary na zgubę państwa, myśli, że ocaleje sam, gdy wszystko zginie.
Nie ufa swej sprawiedliwości, Kto złotu mówić od siebie rzecz każe.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o to, co Antenor mówi o przekupstwie, jest w banku; to też pierwsza charakterystyka obu przeciwników.
Aleksander i Antenor wymieniają jednowersowe repliki. Aleksander: „Piękne sumnienie: stać przy przyjacielu”. Antenor odpowiada zasadą przeciwną. Rozmowa kończy się zarzutem przekupstwa i kłótnią.
Jeszcze piękniejsze: zostawać przy prawdzie.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Bank pyta o formę tej rozmowy (stychomytia) i o to, co mówi o obu postaciach; dopasowanie cytatów do postaci też stąd pochodzi.
Chór zaraz po kłótni śpiewa o młodych, którzy nie słuchają rozumu. Nie pada imię, ale pieśń trafia w Aleksandra.
Teraz, na rozum nie dbając, A żądzom tylko zgadzając, Zdrowie i sławę tracą, tracą majętności I ojczyznę w ostatnie zawodzą trudności.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie, jak pierwsza pieśń komentuje postawę Aleksandra, jest w banku.
Helena skarży się na swój los. Pani Stara odpowiada, że radość i smutek zawsze idą razem, a smutki ustąpią, gdy Bóg zechce. Helena się nie zgadza: zła na świecie jest więcej.
Takci na świecie być musi: raz radość, Drugi raz smutek; z tego dwojga żywot Nasz upleciony.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Porównanie poglądów obu kobiet na ludzki los jest w banku.
Chór przypomina władcom, że odpowiadają przed Bogiem za cały powierzony lud. Pieśń kończy się porównaniem: grzech zwykłego człowieka szkodzi jemu, grzech przełożonych całym państwom.
Przełożonych występy miasta zgubiły I szerokie do gruntu carstwa zniszczyły.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Najczęściej cytowana pieśń dramatu; bank pyta o adresatów i obowiązki, które chór im przypomina.
Iketaon nie broni Aleksandra, tylko gra na dumie i strachu: Grecy chcą być panami, a Trojan mają za barbarzyńców. O tym, kto jest panem, rozstrzyga szabla. Sala idzie za nim.
Szabla ostra przy boku to pan: ta rozstrzygnie, Kto komu czołem bić ma.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Bank pyta, dlaczego ta mowa trafia do zgromadzonych i który argument w niej nie pada; cytat o szabli jest w dopasowaniu.
Ukalegon nie może przemówić w hałasie. Ktoś proponuje rozstąpić się i policzyć. Przy Antenorze zostaje garstka, a Priam wydaje wyrok za większością.
Co po tych krasnych mowach? Rozstąpmy się oto; Ujźrzemy, gdzie nas więcej.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytania o sposób rozstrzygnięcia, o Ukalegona i o nawiązania do polskiego sejmu dotyczą tego fragmentu.
Grecki poseł wychodzi z odprawy i ocenia państwo, które go odprawiło. Winą obarcza przekupstwo i zepsutą młodzież, która w jedwabiu żyje i nie udźwignie zbroi.
O nierządne królestwo i zginienia bliskie, Gdzie ani prawa ważą, ani sprawiedliwość Ma miejsca, ale wszytko złotem kupić trzeba!
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pierwsze wersy to najsłynniejszy cytat utworu. Bank pyta o zarzut Ulissesa i o odniesienie do Rzeczypospolitej.
W proroctwie Kasandry pojawia się wielki koń stojący samotnie na pobojowisku. Kasandra ostrzega, żeby go nie wprowadzać do miasta, bo przyniesie nocny pożar.
Nie wódźcie go do stajniej, radzę, nie wódźcie: Bije ten koń i kąsze; spalcie go raczej, Jesli sami od niego zgorzeć nie chcecie.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Bank pyta o znaczenie obrazów z proroctwa: brata włóczonego wokół murów i konia.
Po zeznaniu jeńca Priam zwołuje radę o obronie. Antenor odpowiada, że trzeba radzić nie tylko o obronie, ale o wojnie.
Ba, radźmy też o wojnie, nie wszytko się brońmy: Radźmy, jako kogo bić; lepiej niż go czekać!
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o ostatnie słowa dramatu i ich związek z tytułem jest w banku: odprawa posłów okazała się wypowiedzeniem wojny.
Premiera „w Jazdowie nad Warszawą”, przed królem i królową (podtytuł). List dedykacyjny: Czarnolas, 22 grudnia 1577.
„Inter caetera trzy są chory, a trzeci jakoby greckim chorom przygania” (list do Zamoyskiego). Trzecia pieśń nie ma rymów.
Wenus dała Aleksandrowi Helenę, „kiedy mię naprzód trzy boginie sobie Za sędziego obrały” (epeisodion III).
„Pięć galer ich przypadło na trojańskie brzegi” i zabrało bydło; jeniec zeznał, że „Tysiąc galer na kotwiach pogotowiu stoi W Aulidzie” (epeisodion V).
Prolog: „dziś król chce posły Odprawować”. Rotmistrz mówi o napadzie „Wczora o południu”, Priam zwołuje radę na jutro.
17 otwartych, 14 zamkniętych, 6 z lukami, 4 dopasowania, 4 prawda/fałsz i 3 rozprawki. Pytania losują się z tej puli, więc dwie sesje z rzędu nie są takie same. Poniżej dosłowne polecenia z banku, bez odpowiedzi.
Krótkie, zamknięte: dedykacja, przebieg rady, meldunek Rotmistrza. Na sprawdzianach klasowych to zwykle pierwsza część.
Mowy w radzie i monologi po odprawie. Trzeba wiedzieć, czyj to argument.
Części dramatu, forma rozmów, pieśni chóru i list dedykacyjny.
Retoryka, aluzje do polskiego sejmu, proroctwo, zakończenie. Tu traci się najwięcej punktów, bo trzeba pokazać problem na konkretnym miejscu tekstu.
10 pytań losowanych z banku, otwarte ocenia AI. Sesja startuje od razu.
Poniżej 3 prawdziwych zadań z bazy — różne typy, różne poziomy trudności. Każde ma rozwiązanie i wyjaśnienie.
Najczęściej zadawane pytania o ten zakres
Wiedza z „Odprawa posłów greckich" przyda Ci się też tutaj:
48 zadań z tego działu + AI ocena krok po kroku. Wszystko od 49 zł / miesiąc.
Subskrypcja odblokowuje cały katalog + 10 innych przedmiotów. Anulujesz kiedy chcesz.
Odprawa posłów greckich - zacznij ćwiczyćWybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).