Informator maturalny
Filozofia

Informator filozofia (116 stron) ma trzy części. Część 1: opis egzaminu (180 min, 13–19 zadań, 50 pkt: test 25 + wypracowanie 25) z listą 15 lektur i 44 obowiązkowych filozofów z epok: starożytna (Tales, Heraklit, Sokrates, Platon, Arystoteles), średniowieczna (Augustyn, Tomasz, Anzelm), nowożytna (Kartezjusz, Spinoza, Locke, Hume, Kant, Hegel), współczesna (Nietzsche, Husserl, Wittgenstein, Jaspers, Sartre, Russell). Lektury podano z dokładnymi fragmentami (np. Platon, Państwo 514 a – 517 a). Część 2: przykładowe zadania — analiza fragmentów klasycznych tekstów (jednego i dwóch), kultura logiczna, historia filozofii, wybrane problemy, tekst niefilozoficzny, wypracowania. Kryteria oceny wypracowania filozoficznego (25 pkt, min. 400 wyrazów): warunki formalne 1 pkt, kompetencje filozoficzne i kulturowe 23 pkt (stanowisko 3, historia filozofii 6, uzasadnienie 12, nawiązania kulturowe 2), kompozycja 1 pkt. Łącznie 35 zadań wzorcowych i 4 tematy wypracowań. Część 3: informacja dla absolwentów niesłyszących. Słowniczek pojęć filozoficznych warto zbudować samodzielnie z zadań i lektur.

Filozofia nagradza precyzję pojęciową. Strategia: 1) Pierwsza sesja (60 min) — własny słowniczek pojęć. Idea, forma/materia, deizm, rzecz w sobie, wola mocy, fenomenologia, egzystencjalizm — fundament. 2) Druga sesja (90 min) — lista 44 filozofów i 15 lektur (część 1) z kluczowymi tezami. 3) Trzecia sesja (90 min) — 35 zadań wzorcowych z analizą tekstu filozoficznego.

Kluczowe: kryteria oceny wypracowania filozoficznego (25 pkt = 50% egzaminu). Bez dobrego wypracowania tracisz połowę punktów. Informator dokładnie opisuje, że wypracowanie (min. 400 wyrazów) wymaga: wyjaśnienia tematu, tezy z uzasadnieniem, argumentów oraz co najmniej jednego kontrargumentu z odpowiedzią, myśli przynajmniej jednego filozofa z podstawy programowej i kontekstu pozafilozoficznego (np. tekstu kultury). Własny słowniczek pojęć — bez nich nie zinterpretujesz tekstu klasycznego.

Trzy błędy: 1) Mylenie nurtów — racjonalizm (Kartezjusz, Spinoza) vs empiryzm (Locke, Hume) — fundament. 2) Pisanie wypracowania ogólnikami zamiast konkretnymi tezami konkretnych filozofów. 3) Pomijanie słowniczka pojęć — bez precyzyjnego rozumienia „idei” Platona, „formy” Arystotelesa, „rzeczy w sobie” Kanta zadania są nie do rozwiązania.

Informator od 2024/2025 obejmuje obok tradycyjnych zagadnień także filozofię współczesną (Wittgenstein, Jaspers, Sartre, Russell). Lista obowiązkowych filozofów liczy 44 nazwiska, w tym polskich (Twardowski, Kotarbiński, Ajdukiewicz, Czeżowski, Tatarkiewicz, Ingarden). Egzamin trwa 180 min, maksymalnie 50 pkt.

Po lekturze informatora: 1) zrób kartoteki 44 filozofów (po jednej karcie na filozofa: epoka, tezy, dzieła, cytaty), 2) rozwiąż 35 zadań wzorcowych, 3) trenuj analizę tekstów klasycznych — Platona, Arystotelesa, Kanta, Nietzschego — na naszej platformie.