Informator maturalny
Biologia

Informator biologia (98 stron + osobny dokument ze wzorami) ma trzy części. Część I: opis ogólny (180 min, 60 pkt, PR — biologia ma TYLKO poziom rozszerzony). Część II: przykładowe zadania z rozwiązaniami w 4 działach: Biologia komórki (DNA, organella, mitoza/mejoza), Różnorodność i funkcjonowanie organizmów (taksonomia, anatomia porównawcza, w tym fizjologia człowieka — układy: pokarmowy, oddechowy, krążenia, nerwowy, hormonalny, immunologiczny), Genetyka i ewolucja (krzyżówki Punnetta, dziedziczenie sprzężone z płcią, ewolucja, biotechnologia), Biologia środowiska (ekosystemy, łańcuchy pokarmowe, ochrona środowiska). Część I opisuje też typy zadań i wiązki (2–5 zadań na wspólnym materiale: tekst źródłowy, doświadczenie, obserwacja). Część I zawiera też zasady oceniania zadań otwartych za 1, 2 lub 3 pkt (kiedy „prawidłowo” daje pełny pkt, a kiedy 0). Część III: informacja dla absolwentów niesłyszących. Poza informatorem — osobny dokument PDF „Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne” (24 strony, wspólny dla biologii, chemii i fizyki — m.in. potencjał wody, równanie Hardy’ego–Weinberga, hydroliza ATP, wzory ze statystyki, kod genetyczny, aminokwasy, stałe dysocjacji K_a, wskaźniki pH, układ okresowy z masami molowymi).

Biologia karze za nieprecyzję językową. Strategia: 1) Pierwsza sesja (60 min) — zasady oceniania (część I) i zasady oceniania przy zadaniach. Zobacz, jakie SŁOWA są wymagane w odpowiedziach (np. „uwalnia ATP” zamiast „daje energię”). 2) Druga sesja (90 min) — wymagania szczegółowe z podstawy programowej, przypisane w informatorze do każdego zadania — to lista konkretnych umiejętności. Zaznacz słabe. 3) Trzecia sesja (90 min) — 19 przykładowych zadań z części II. Tu zobaczysz, JAK CKE konstruuje pytania.

Osobny dokument ze wzorami — wydrukuj go i miej obok podczas treningu. Naucz się jego układu (gdzie czego szukać) — szukanie wzoru na egzaminie kosztuje cenne minuty. Format danych: tabele i schematy — wskaźniki pH, stałe dysocjacji, kod genetyczny, aminokwasy, układ okresowy z masą molową pierwiastków.

Najwartościowsza jest część II z 19 przykładowymi zadaniami i ich rozwiązaniami. Każde rozwiązanie pokazuje, JAKI poziom szczegółowości i JAKI język CKE oczekuje. Np. opis doświadczenia wymaga: zmiennej niezależnej, zmiennej zależnej, grupy kontrolnej, hipotezy badawczej — i WSZYSTKICH tych elementów. Odpowiedź niepełna oznacza utratę punktu.

Krzyżówki genetyczne (kratki Punnetta) — informator pokazuje, że trzeba PODAĆ genotypy rodziców, zapisać krzyżówkę (kratkę), określić prawdopodobieństwo lub stosunek fenotypów. Sama odpowiedź typu „3:1” bez krzyżówki nie daje kompletu: w zadaniu 11.2 (0–3) po 1 pkt są za genotypy rodziców, zapis krzyżówki i prawdopodobieństwo.

Cztery błędy: 1) Pomijanie OSOBNEGO dokumentu ze wzorami — to dozwolona pomoc na egzaminie. 2) Czytanie informatora linearnie zamiast od zasad oceniania (część I) i przykładowych zadań (część II). 3) Pomijanie biotechnologii — w informatorze jest m.in. zadanie z metodą PCR (s. 46). 4) Mylenie pojęć: gen i allel, genotyp i fenotyp — to podstawowe pojęcia genetyki.

Informator wymaga m.in. prostej analizy statystycznej wyników badań (średnia arytmetyczna i ważona, dominanta, mediana, odchylenie standardowe). Wśród przykładowych zadań jest zadanie z metodą PCR. Egzamin trwa 180 minut, a arkusz ma 44–56 zadań za 60 pkt. Na egzaminie masz kalkulator prosty i kartę wzorów. Osobny dokument ze wzorami zawiera też dane biologiczne: potencjał wody, równanie Hardy’ego–Weinberga, kod genetyczny, aminokwasy i stałe dysocjacji ich grup funkcyjnych.

Po lekturze informatora: 1) wydrukuj osobny dokument ze wzorami i ucz się jego układu, 2) rozwiąż 19 przykładowych zadań z części II, 3) trenuj tematycznie na naszej platformie — „Biologia komórki”, „Genetyka i ewolucja”, „Fizjologia człowieka”, „Różnorodność organizmów”, „Biologia środowiska”.