Stefan Żeromski
Test z „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego — powieści o Cezarym Baryce: Baku w czasie rewolucji, opowieść ojca o szklanych domach, wojna 1920 r., Nawłoć, Warszawa i manifestacja idąca pod Belweder.
Lektura obowiązkowa (poziom podstawowy i rozszerzony)
Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 40.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z „Przedwiośnia” w wersji szkolnej →
O temacie
Test sprawdza znajomość „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego (1864–1925) — powieści wydanej w 1924 r. (pierwsze wydanie z datą 1925), z datą „Konstancin, d. 21 września 1924.” pod tekstem.
Pytania obejmują:
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.
Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 78 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Połącz elementy w pary: termin → definicja, autor → dzieło, wzór → nazwa.
Typ zadania w tym banku.
Zakres testu
13 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Trzeba znać układ: „Rodowód”, a po nim części „Szklane domy” (Baku i droga do Polski), „Nawłoć” (Warszawa, wojna, majątek Wielosławskich) i „Wiatr od wschodu” (Warszawa). Część pierwsza kończy się pytaniem Cezarego „Gdzież są twoje szklane domy?”, a cała powieść — marszem pod Belweder.
Powieść jest opowiedziana w trzeciej osobie. Narrator trzyma się najbliżej Cezarego, ale pokazuje też przeżycia matki, Karoliny czy Wandy i dodaje własny komentarz.
Rozpieszczony jedynak z Baku; po wyjeździe ojca wymyka się matce, zachwyca się rewolucją i wydaje władzy rodzinny skarb. Śmierć matki i rzeź Ormian zostają w nim na zawsze. W Polsce studiuje medycynę, idzie na wojnę, dobrze się na niej spisuje. W Nawłoci ulega namiętności do Laury, a o sobie myśli, że trzy kobiety „skrzywdził tak po chamsku”. W Warszawie spiera się i z komunistami, i z Gajowcem; po zebraniu „swojej własnej drogi nie miał pod stopami”.
Seweryn — urzędnik, który w Baku doszedł do zamożności; oficer w czasie wojny, potem w legionach („W legionach — daleko, daleko — w Polsce.”); wraca po syna i umiera w pociągu. Jadwiga, rodem z Siedlec, nie nauczyła się dobrze mówić po rosyjsku i żyła myślą o rodzinnych stronach; umiera w Baku, skierowana do robót w porcie. Syn widzi przy pogrzebie, że z jej palca zdarto obrączkę.
Cezary dostaje tak zwany wilczy bilet za uderzenie dyrektora gimnazjum szpicrutą, chodzi na wiece, wskazuje skarb w piwnicy. Brakuje żywności; matka jeździ po nią na wieś. Po wejściu wojsk tureckich Tatarzy mordują Ormian, a Cezary, ocalony dzięki legitymacji od polskiego konsula, wywozi i zakopuje zwłoki.
Seweryn opowiada o nich w wagonie towarowym w drodze do Moskwy. W jego opowieści imiennik, doktor Baryka, kupił wydmy nad Bałtykiem, zbudował hutę poruszaną prądem morskim i z piasku wytwarza gotowe szklane domy — tanie, czyste, ogrzewane i chłodzone wodą. Seweryn chce w ten sposób przekonać syna do wyjazdu: w Polsce „się zaczęła nowa cywilizacja”. Po przyjeździe Cezary szklanych domów nie znajduje.
Szymon Gajowiec, wysoki urzędnik Ministerium Skarbu, niegdyś zakochany w matce Cezarego, daje mu pracę i wsparcie. Cezary idzie na wojnę z bolszewikami; w wojsku poznaje Hipolita Wielosławskiego i ratuje go, wynosząc rannego z lasu. Po rozejmie obaj jadą do Nawłoci „w okolicach Częstochowy”.
Dwór Wielosławskich żyje dostatnio i gościnnie; Cezary ostrzega Hipolita: „Strzeż się, bracie! Pilnuj się!”. Karolina Szarłatowiczówna, cioteczna siostra Hipolita, i młodziutka Wanda Okszyńska kochają się w Cezarym, on zaś zostaje kochankiem Laury Kościenieckiej, wdowy z Leńca i narzeczonej Władysława Barwickiego. Po pikniku w Odolanach, w końcu listopada, Karolina umiera otruta strychniną; aresztowana Wanda wychodzi na wolność z braku dowodów.
W grudniu Barwicki zaczaja się na Cezarego w Leńcu i bije go szpicrutą; Cezary odbiera mu ją, bije Barwickiego i uderza Laurę. Ukrywa się potem na folwarku Chłodek, gdzie pracuje i poznaje życie komorników — bezrolnych chłopów mieszkających „kątem” u gospodarzy. Tam dowiaduje się o ślubie Laury.
Cezary mieszka u Buławnika przy ulicy Miłej, w dzielnicy żydowskiej. Pod wpływem Antoniego Lulka, chorowitego studenta prawa, idzie na zebranie w lokalu z tabliczką „Polex. — Polski eksport manufaktury i ziemiopłodów”. Polemizuje tam z mówcami i wychodzi, gdy jeden z nich wylicza mu tortury stosowane przez policję.
Gajowiec broni państwa: trzeba wojska, policji, szkół, własnego pieniądza i czasu — „To dopiero przedwiośnie nasze.”. Cezary zarzuca rządzącym nędzę ludu, bicie w więzieniach i brak reformy rolnej; pyta: „Macież wy odwagę Lenina, żeby wszcząć dzieło nieznane, zburzyć stare i wszcząć nowe?”, a hasłem rządzących nazywa „jakoś to będzie”.
Laura wzywa Cezarego listem do Ogrodu Saskiego. Kocha go, ale dała „słowo honoru” i zostaje przy mężu. W „pierwszy dzień przedwiośnia” manifestacja robotnicza idzie pod Belweder; Baryka, w żołnierskim lejbiku i czapce, idzie w pierwszym szeregu, a przed oddziałem piechoty wychodzi z szeregu i idzie na żołnierzy sam, na czele tłumu.
Przedwiośnie jest w powieści porą roku (na granicy i w ostatniej scenie) oraz przenośnią użytą przez Gajowca: Polska dopiero zaczyna, „pierwszy wiosenny wiatr powiał w nasze twarze”.
📖 Do zapamiętania
Postacie, motywy, cytaty i konteksty z „Przedwiośnia”, o które pytają zadania w quizie.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Narratorem jest Cezary Baryka
Narracja jest trzecioosobowa
Dlaczego: Narrator mówi o Cezarym „on” i zna także myśli innych postaci, na przykład Karoliny i Wandy.
Dzieciństwo Cezarego upływa w Moskwie
Cezary wychowuje się w Baku
Dlaczego: Do Moskwy trafia dopiero z ojcem, w drodze do Polski. Rodzice mieszkali wcześniej w różnych miastach Rosji, ale dom, szkoła i rewolucja Cezarego to Baku.
Matka ginie w drodze do Polski
Matka umiera w Baku przy robotach w porcie
Dlaczego: W tekście: „pchnięta przez dozorcę, padła na drodze i skończyła życie”. W podróż do Polski wyrusza z Cezarym tylko ojciec.
Ojciec zostaje zastrzelony podczas ucieczki
Ojciec umiera z choroby w pociągu jadącym ku granicy
Dlaczego: Seweryn jest poraniony i chory; umiera w wagonie, w którym obaj jadą ukryci. Granicę Cezary przekracza sam.
Szklane domy są w powieści prawdziwe
Szklane domy istnieją tylko w opowieści Seweryna
Dlaczego: Cezary nie znajduje ich ani po drodze, ani w Warszawie i rozumie, że ojciec „boleśnie zeń przede śmiercią zażartował sobie”.
Chłodek to pierwsza polska wieś, którą widzi Cezary
Chłodek to folwark koło Nawłoci, na który Cezary trafia pod koniec części drugiej
Dlaczego: Pierwsze polskie miejsce, które ogląda, to miasteczko przy granicy. Na Chłodku spędza dwa tygodnie w grudniu.
Karolina umiera na chorobę
Karolina umiera otruta strychniną
Dlaczego: Sekcja wykazuje strychninę. Aresztowana Wanda Okszyńska wychodzi na wolność „wskutek braku jakiegoś realnego przeciwko niej dowodu”.
Laura wychodzi za Hipolita
Laura wychodzi za Władysława Barwickiego
Dlaczego: Barwicki jest jej narzeczonym od początku. W gniewie Cezary zarzuca Laurze wyrachowanie: „On ci majątek oczyści z długów?”. Hipolit jest przyjacielem Cezarego, nie rywalem.
Cezary uderza tylko Laurę
W Leńcu najpierw Barwicki bije Cezarego, potem Cezary Barwickiego i Laurę
Dlaczego: Bójka toczy się nocą w bibliotece; szpicruta należy do Barwickiego.
Zebranie komunistów odbywa się w mieszkaniu Lulka
Zebranie odbywa się w lokalu z tabliczką „Polex”
Dlaczego: Pełny napis: „Polex. — Polski eksport manufaktury i ziemiopłodów”. Lokal jest na trzecim piętrze kamienicy.
Cezary na zebraniu milczy i ucieka ze strachu
Cezary zabiera głos, spiera się z mówcami i wychodzi wzburzony
Dlaczego: Mówi, że odrodzić społeczeństwo może „odrodzona i odradzająca się Polska”. Wychodzi, gdy mówca odpowiada mu wyliczaniem tortur stosowanych przez policję.
Powieść kończy się śmiercią Cezarego
Powieść kończy się obrazem Baryki idącego na szereg żołnierzy
Dlaczego: Tekst nie mówi, co stało się potem. Ostatnie zdanie pokazuje, jak Baryka „parł oddzielnie, wprost na ten szary mur żołnierzy”.
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Egzamin ustny
Zadania z listy jawnych zadań do części ustnej w latach 2026–2028 przy pozycji: Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”. Pierwsze zadanie w zestawie, który losujesz na egzaminie, pochodzi z tej listy.
Jakie znaczenie ma tytuł dla odczytania sensu utworu? Omów zagadnienie na podstawie „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędyWojna i rewolucja jako źródła doświadczeń człowieka. Omów zagadnienie na podstawie „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędyRóżne wizje odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości. Omów zagadnienie na podstawie „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędyMłodość jako czas kształtowania własnej tożsamości. Omów zagadnienie na podstawie „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędyRola autorytetu w życiu człowieka. Omów zagadnienie na podstawie „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędyUtopijny i realny obraz rzeczywistości. Omów zagadnienie na podstawie „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędyŹródło: Zadania jawne CKE na egzamin ustny 2026–2028 (komunikat dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r.). Treść zadań przepisana dosłownie. Wszystkie pytania: matura ustna z polskiego – pytania jawne.
Te pytania są realnymi pytaniami z bazy dla tematu „Przedwiośnie” – tak wyglądają w aplikacji, te same komponenty co w quizie.
Wybierz wszystkie poprawne
Do wyboru:
To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.
Jak zacząć
Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Przedwiośnie”. Cztery kroki:
Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.
Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.
Wskazujesz „Przedwiośnie” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Możesz też wybrać całą epokę Dwudziestolecie międzywojenne — wtedy quiz losuje z epoki i wszystkich jej lektur. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.
Obok w kreatorze: 🌅 Dwudziestolecie międzywojenne · 🏥 Ludzie bezdomni · 🏪 Lalka
Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do lekturę „Przedwiośnie” adaptacyjnie.
Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Przedwiośnie”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.
Najszybsza droga
Załóż konto i uruchom quiz z „Przedwiośnia” — pierwsze pytanie w minutę.
Znajomość treści utworu, postaci, problematyki i pojęć potrzebnych do interpretacji. „Przedwiośnie” jest lekturą obowiązkową w zakresie podstawowym, poznawaną w całości (podstawa programowa, Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło. W wypracowaniu maturalnym odwołanie do lektury musi być poprawne rzeczowo, dlatego warto znać utwór dokładnie.
Test dotyczy tylko jednej lektury, a po każdej odpowiedzi czytasz wyjaśnienie. Arkusz obejmuje cały egzamin pisemny – na poziomie podstawowym 60 pkt, z czego 35 daje wypracowanie, 15 test historycznoliteracki, a 10 „Język polski w użyciu” (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Przedwiośnie” – przećwicz je w Quizie.
78 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
