📖 Lektura
📚 Współczesność PP+PR 48 zadań w katalogu
🎯 1–6 pkt na maturze
Opowiadania — zadania maturalne
Tadeusz Borowski
„Opowiadania” — Tadeusz Borowski, współczesność. Zadania maturalne z tej lektury: pytania zamknięte, otwarte, dopasowania i tematy wypracowań.
Zadania sprawdzają znajomość treści „Opowiadania”: przebieg wydarzeń, postacie, najważniejsze sceny i problematykę utworu, a także umiejętność odwołania się do lektury w wypracowaniu.
Trzy losowe pytania z naszej bazy dla tego tematu — kliknij i sprawdź.
📖 SPRAWDZIAN Z LEKTURY
Sprawdzian z lektury „Opowiadania”: co musisz mieć w głowie
Na sprawdzianie z opowiadań Borowskiego nauczyciel pyta o konkrety: co narrator chce od Henriego, czym na rampie przewozi się gaz, ile aut to według esesmana tysiąc ludzi, do kogo narrator pisze listy w „U nas w Auschwitzu…”, kto bierze na siebie winę za gęś na Harmenzach, jak ginie Nina z „Bitwy pod Grunwaldem” i co stara doktorowa robi na końcu „Pożegnania z Marią”. Ta strona zbiera takie fakty z odesłaniem do opowiadania i części, cytaty sprawdzone w tekście i pytania z naszego banku.
Jak zbudowany jest zbiór opowiadań Borowskiego
Co jest w tym wydaniu
Sześć opowiadań: „Proszę państwa do gazu” (bez podziału na części), „U nas w Auschwitzu…” (części I–IX), „Bitwa pod Grunwaldem” (I–V), „Dzień na Harmenzach” (I–VII), „Pożegnanie z Marią” (I–III) i „Śmierć powstańca” (bez podziału). „Proszę państwa do gazu” powtórzono w pliku drugi raz, słowo w słowo. Innych opowiadań Borowskiego, np. „Ludzi, którzy szli”, ten plik nie zawiera.
Narrator
We wszystkich opowiadaniach mówi ten sam człowiek w pierwszej osobie. Inni zwracają się do niego „Tadek”, „Tadziu”, „Tadeusz”. Studiował historię literatury, pisze wiersze, wydał tomik. Na Harmenzach podaje numer zaczynający się od „Sto dziewiętnaście”.
Losy narratora po kolei
Kolejność w pliku nie jest kolejnością zdarzeń. Najpierw Warszawa pod okupacją, zimą („Pożegnanie z Marią”). Potem obóz: do Oświęcimia przyjeżdża 29 kwietnia; Birkenau, Harmenze i rampa, kursy w Oświęcimiu („Proszę państwa do gazu”, „Dzień na Harmenzach”, „U nas w Auschwitzu…”). Jesienią mały obóz w Wirtembergii („Śmierć powstańca”). Po wojnie, w lipcu, poesesmańskie koszary w Niemczech, pilnowane przez Amerykanów („Bitwa pod Grunwaldem”).
Formy opowiadań
„U nas w Auschwitzu…” to listy do narzeczonej w kobiecym obozie w Birkenau. „Proszę państwa do gazu”, „Dzień na Harmenzach” i „Śmierć powstańca” obejmują jeden dzień pracy, „Bitwa pod Grunwaldem” jeden dzień obchodów rocznicy. „Pożegnanie z Marią” trwa od wieczoru do wieczoru następnego dnia i kończy się dopiskiem z późniejszej wiedzy narratora.
Sposób opowiadania
Poza listami z „U nas w Auschwitzu…” narrator prawie nie komentuje. Mówi językiem obozu, w którym transport jest towarem, a śmierć codziennością: „Był to dobry, bogaty transport”. Ofiary i sprawcy mówią własnymi słowami, także po niemiecku, rosyjsku, francusku. Moralnej oceny dokonuje czytelnik.
Język obozu
Kanada: komando rozładowujące transporty i to, co z nich zostaje. Muzułmanin: więzień skrajnie wyniszczony. FKL: obóz kobiecy. Wybiórka: selekcja do gazu. Komin, kremo: krematorium. Organizować: zdobywać, kraść. Fleger: sanitariusz. Pipel: chłopiec na posługi u funkcyjnego.
Autor i zbiór (spoza tekstu)
Tadeusz Borowski, aresztowany w Warszawie w 1943 roku, przeszedł Auschwitz-Birkenau i Dachau. Większość tych opowiadań weszła do tomu „Pożegnanie z Marią” (1948). Narrator nosi imię autora, ale to postać literacka; nie przypisuj jego zachowań wprost Borowskiemu.
Chronologia: 20 kroków po opowiadaniach
Opowiadania w kolejności z pliku Wolnych Lektur („Proszę państwa do gazu” liczone raz); przy tytule numer części, jeśli autor dzieli opowiadanie na części. Jeśli na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.
1
Proszę państwa do gazu
Upał, cały obóz chodzi nago po odwszeniu. Od paru dni nie ma transportów. Narrator i Francuz Henri jedzą na buksie żywność z paczek. Narrator prosi Henriego o buty z rampy. Marsylczyk mówi, że ludzi nie może zabraknąć, bo obóz żyje z tego, co przywiozą.
2
Proszę państwa do gazu
Blokowy wzywa Kanadę: „Transport przychodzi”. Narrator idzie z nimi, bo brakuje paru ludzi. Rampa wygląda jak prowincjonalna stacja wśród drzew. Esesman ostrzega, że kto weźmie złoto, zostanie rozstrzelany jako złodziej własności Rzeszy.
3
Proszę państwa do gazu
Przyjeżdża transport z Sosnowca i Będzina. Więźniowie odbierają ludziom bagaże i kłamią, że nic nie wiedzą. Auta wożą ludzi do krematorium, karetką Czerwonego Krzyża wozi się gaz. Esesman z notatnikiem liczy auta kreskami. Narrator wynosi z wagonu martwe niemowlęta i pyta Henriego, czy są jeszcze dobrymi ludźmi.
4
Proszę państwa do gazu
Drugi transport. Młoda kobieta wypiera się dziecka, Andrej wrzuca ją z dzieckiem na auto. Dziewczyna o jasnych włosach pyta narratora, dokąd ich powiozą, i sama idzie do auta. Nocą trzeci transport. Esesman z notatnikiem zamyka liczbę: piętnaście tysięcy. Kanada wraca do obozu z łupem.
5
U nas w Auschwitzu… (I–III)
Narrator pisze do narzeczonej. Z Birkenau wybrano go na kurs sanitarny w Oświęcimiu. Opisuje obóz macierzysty: murowane bloki, drogę brzozową, orkiestrę, puff, blok dziesiąty z kobietami do doświadczeń. Starzy więźniowie z niskimi numerami patrzą z góry na przybyszów z Birkenau.
6
U nas w Auschwitzu… (III–V)
Wspomina wieczory na Skaryszewskiej i celę na Pawiaku. W liście IV opisuje mecz bokserski i koncert, obóz nazywa obozem oszustw i przypomina ciężarówki z nagimi kobietami z FKL, które przejechały obok dziesięciu tysięcy milczących mężczyzn. W liście V pisze, że nadzieja każe ludziom iść apatycznie do komory gazowej.
7
U nas w Auschwitzu… (VI–VII)
Kryminaliści mają iść do wojska jako ochotnicy, wśród nich Kurt, który nosił listy narratora. Wieczorem opowiadają: narrator o jeździe z Pawiaka, fleger o Toleczce, który poszedł do gazu, Kurt o Wigilii w Mauthausen. W liście VII narrator porównuje obóz do starożytności, zbudowanej na pracy niewolników.
8
U nas w Auschwitzu… (VIII–IX)
Narrator jest szczęśliwy: listy nosi długi elektryk, Hiszpan dostał ślub w obozie, kurs się skończył, przyszły listy z domu. Z listu Staszka wie, że zginęli Andrzej i Wacek. Wraca do Birkenau. Spotyka dawnego kolegę z komanda, który pracuje w sonderkommando.
9
Dzień na Harmenzach (I–II)
Narrator układa tory kolejki. Pani Haneczka pokazuje mu mydła z napisem „Warszawa”, które dostała od Iwana; takie same ukradziono narratorowi. Beker przyznaje, że jako Lagerältester powiesił własnego syna za chleb. Narrator zapowiada mu wybiórkę. Kommandoführer rozbija o ścianę zegarek narratora.
10
Dzień na Harmenzach (III–V)
Narrator zamienia kotły z sąsiednim komandem; w kotłach jest zupa z pokrzyw. Mówi Iwanowi, że widział mydło. Post chce kupić jego buty. Rottenführer bije Janka w twarz. W czasie obiadu kapo przydziela dolewkę tylko silniejszym. Narrator oddaje jedną ze swoich misek Bekerowi.
11
Dzień na Harmenzach (VI)
Iwan bije Bekera, który zjadł obiad narratora z menażki pani Haneczki. Post słyszy, jak narrator krzyczy o Kijowie, i grozi meldunkiem; sprawę z postem załatwia Rubin za zegarek. Andrzej uczy maszerować dwóch więźniów, którzy nie umieją chodzić w szyku. Kapo mówi, że Andrej „ma zrobić z nimi porządek”; narrator przekazuje rozkaz, Andrzej dusi jednego z nich kijem.
12
Dzień na Harmenzach (VII)
Komando wraca wcześniej. Rewizja: Unterscharführer znajduje gęś w torbie starego Greka. Iwan występuje z szeregu i bierze winę na siebie, esesman bije go pejczem po twarzy. Wieczorem na bloku trwa wybiórka. Beker, zapisany do gazu, prosi narratora o jedzenie na ostatni wieczór.
13
Bitwa pod Grunwaldem (I–II)
Po wojnie byli więźniowie mieszkają w poesesmańskich koszarach. Batalion maszeruje na mszę z okazji rocznicy Grunwaldu. Chorąży i Stefan kłócą się o kradzieże w kuchni i o Katyń, dochodzi do bójki. Narrator poznaje Profesora i dziewczynę z transportu, który przyszedł z Pilzna. Umawiają się na spacer poza obóz.
14
Bitwa pod Grunwaldem (II–III)
W koszarach wybucha bunt przeciw kucharzom, wjeżdżają amerykańskie jeepy. Chorąży, Stefan i Kolka przyprowadzają pod komendanturę kucharza, który kradł mięso i trzymał w łóżku Niemkę. Stefan wybiera wydalenie z obozu i wychodzi z Niemką. Redaktor zabiera narratora do teatru, gdzie Śpiewaczka w krakowskim stroju gra Rzeczpospolitą.
15
Bitwa pod Grunwaldem (IV)
W lesie Nina namawia narratora, żeby wyjechał z nią na zachód; on nie chce. Stefan odchodzi pieszo do Polski. Przy wejściu do koszar przez gruzy bramy Nina biegnie przodem. Amerykański wartownik strzela i zabija ją. Tłum skanduje: „Ge-sta-po!”.
16
Bitwa pod Grunwaldem (V)
Sala jest splądrowana, książki narratora podarte. Cygan mówi, że Redaktor pojechał do Andersa, a chorąży i Kolka siedzą w bunkrze. Profesor, który chciał spędzić z Niną noc, wybucha śmiechem. Przy ognisku ksiądz wrzuca w ogień kukły esesmanów, a Batalion znowu maszeruje i śpiewa.
17
Pożegnanie z Marią (I)
Noc w kantorze składu materiałów budowlanych. Narrator rozmawia z Marią o poezji i miłości, w drugim pokoju trwa zabawa. Furman Olek przywozi platformę z rzeczami starej Żydówki, doktorowej, którą kierownik ukrywa. Maria wychodzi do pracy.
18
Pożegnanie z Marią (II)
Rano stara czeka na telefon od córki i zięcia z getta. Na ulicach łapanka. Narrator i kierownik umawiają z niemieckim szoferem dostawę pięćdziesięciu worków cementu. Urzędniczka mówi narratorowi, że stara dzwoniła do córki: nie mogą już wyjść z getta.
19
Pożegnanie z Marią (III)
Wieczorem stara odjeżdża na platformie z powrotem do getta. Na ulicy stoi kolumna ciężarówek z ludźmi z łapanki. W jednej narrator widzi Marię. Z dopisku wynika, że wywieziono ją z transportem żydowskim do obozu nad morzem i zagazowano.
20
Śmierć powstańca
Jesień, mały obóz w Wirtembergii. Narrator i Romek poprawiają rów. Narrator przynosi dwa buraki z pola. Starzy powstańcy warszawscy proszą o kawałek; jeden z nich daje za całego buraka pół porannej pajdki chleba. Potem siedzi skulony na dnie rowu i jęczy. Narrator mówi majstrowi Batschowi, że stary obżarł się burakami. Majster rzuca Romkowi i narratorowi skórki chleba.
Kto jest kim
Narrator (Tadek)
Więzień i poeta, mówi w pierwszej osobie. W obozie radzi sobie dobrze: ma paczki z domu, dobre buty, na Harmenzach jest kolejarzem. Opisuje zbrodnię bez komentarza i nie oszczędza siebie.
Henri
Francuz z Kanady („Proszę państwa do gazu”). Pracuje na rampie od Bożego Narodzenia i ludziom z transportów mówi, „Że idą się kąpać”. Złość narratora na ofiary nazywa normalną i przewidzianą.
Andrej
Marynarz z Sewastopola z Kanady. Wrzuca na auto kobietę, która wyparła się dziecka, i częstuje narratora spirytusem.
Dziewczyna o jasnych włosach
Z transportu z Sosnowca i Będzina. Pyta narratora, dokąd ich powiozą; gdy milczy, mówi „Już wiem” i sama wbiega na auto.
Adresatka listów
Narzeczona narratora w kobiecym obozie w Birkenau („U nas w Auschwitzu…”). Aresztowano ich razem; w liście Staszka pada jej imię: Tuśka.
Staszek, Witek
Koledzy z kursu. Staszek świetnie „organizuje” i kłóci się z doktorem na wykładzie. Witek, muzyk, szuka fortepianu; na Pawiaku był piplem Kronszmidta.
Kurt
Niemiec, kryminalista, który nosił listy narratora. Opowiada o dwóch uciekinierach powieszonych pod choinką w Wigilię w Mauthausen.
Pani Haneczka
Kobieta z dworu na Harmenzach. Kiedyś dokarmiała narratora kartoflami, teraz handluje z Iwanem. Gdy komando odchodzi po rewizji, ma oczy pełne łez.
Iwan
Pilnuje grupy robotników na Harmenzach, wyrzyna na kiju ukraińskie napisy. Sprzedaje pani Haneczce mydła ukradzione narratorowi, bije Bekera. Przy rewizji bierze na siebie winę za gęś: „To ja mu dałem”.
Beker
Stary Żyd, tragarz. W lagrze pod Poznaniem był Lagerältesterem i wieszał ludzi za kradzież, także własnego syna. Wieczorem zostaje zapisany na wybiórce.
Kapo, Kommandoführer, Rubin
Kapo na Harmenzach bije ludzi trzonkiem łopaty i przydziela dolewkę. Kommandoführer, „cherlak”, rozbija zegarek narratora. Rubin, Żyd z Kanady, handluje z esesmanami i postami.
Stefan
Dawny fleger z Birkenau, potem blokowy („Bitwa pod Grunwaldem”). Kłóci się z chorążym, oskarża oficerów o kradzieże, wychodzi z obozu z Niemką i idzie pieszo do Polski.
Chorąży, Kolka, Cygan
Współlokatorzy narratora w koszarach. Chorąży czyta książkę o Katyniu i trafia do bunkra, podchorąży Kolka też. Chory Cygan zostaje w sali i wieczorem opowiada narratorowi, co się w niej stało.
Nina
Żydówka, która przeżyła wojnę jako katoliczka. Uciekła z Polski od ukochanego, boi się Palestyny, chce studiować medycynę w Brukseli. Ginie od kuli amerykańskiego wartownika.
Profesor, Redaktor
Profesor, sąsiad Niny z dawnego domu, siedział w więzieniu Akko za nielegalną emigrację. Redaktor wydaje obozową gazetkę, karmi narratora i wyjeżdża do Andersa, zabierając jego książki.
Maria
Narzeczona narratora w „Pożegnaniu z Marią”. Pędzi bimber, rozwozi go po mieście, przygotowuje się do tajnych kompletów. Wpada w łapankę.
Kierownik, stara doktorowa
Kierownik składu robi interesy na wszystkim, także na doktorowej, którą ukrywa za pieniądze. Doktorowa, dawna właścicielka firmy, w której kierownik pracował przed wojną, wraca do getta do córki.
Romek, stary powstaniec
Romek, „były dywersant spod Radomia”, kopie z narratorem rów w Wirtembergii. Stary powstaniec warszawski w zabłoconych trzewikach ma spuchnięte nogi i daje chleb za buraka.
Sceny, o które pytają, z cytatem z tekstu
Każdy cytat jest dosłownym fragmentem utworu (wydanie Wolnych Lektur, sześć opowiadań). Możesz go użyć w odpowiedzi otwartej albo w rozprawce.
Proszę państwa do gazu
Rampa: „Zwykły dzień roboczy”
Rampa wśród zieleni wygląda jak stacja na prowincji. Esesmani przyjeżdżają motocyklami, piją wodę mineralną w kantynie, rozmawiają o dzieciach, pokazują sobie fotografie. Po wyładunku pierwszego transportu narrator czuje złość na ludzi, którzy idą do gazu, i pyta Henriego: „czy my jesteśmy ludzie dobrzy?”.
To stąd ładują towar na Birkenau: materiał do rozbudowy obozu i ludzi do gazu.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Opis rampy jest w banku jako fragment do analizy. Odpowiedź: zwyczajne otoczenie i język ładunku odbierają zbrodni wyjątkowość.
Proszę państwa do gazu
Dziewczyna o jasnych włosach
Młoda dziewczyna zeskakuje z wagonu i pyta narratora, dokąd ich powiozą. Narrator milczy. Ona sama odgaduje odpowiedź, odsuwa kogoś, kto chce ją zatrzymać, i wbiega na auto.
Już wiem — rzekła z odcieniem pańskiej pogardy w głosie, odrzucając w tył głowę
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o jej zachowanie jest w banku. Dziewczyna jest jedyną postacią z transportu, która świadomie wybiera, jak odejść; jej pogarda dotyczy też milczącego narratora.
Proszę państwa do gazu
„Dobry, bogaty transport”
Nad ranem Kanada wraca do obozu z chlebem, marmoladą, cukrem i perfumami. Kapo ładuje kocioł złotem i jedwabiem na łapówkę przy bramie. Obóz przez parę dni będzie żył z tego, co przywiózł transport.
Parę dni będzie obóz mówił o transporcie „Sosnowiec-Będzin”. Był to dobry, bogaty transport.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: To zdanie cytuje się w odpowiedziach o „człowieku zlagrowanym”: więzień ocenia transport jak dostawę towaru, nie jak śmierć tysięcy ludzi.
U nas w Auschwitzu… (IV)
Kobiety z FKL i milczenie
Narrator przypomina, jak przed bramą czekało dziesięć tysięcy mężczyzn z komand, a obok przejechały samochody z nagimi kobietami z FKL wiezionymi do gazu. Kobiety wołały o ratunek. Nikt się nie poruszył.
Bo żywi zawsze mają rację przeciw umarłym.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytają o sens tego zdania: bierność żywych wobec umarłych. Obok stoi zadanie dla ocalałych: „zdać ludziom żywym relację i stanąć w obronie zmarłych”.
U nas w Auschwitzu… (V)
Nadzieja, która zabija
Narrator pisze, że to nadzieja na wyzwolenie każe ludziom iść apatycznie do komory, nie ryzykować buntu, matkom wyrzekać się dzieci. Nigdy nadzieja „nie wyrządziła tyle zła, ile w tej wojnie”.
Nie nauczono nas wyzbywać się nadziei i dlatego giniemy w gazie.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o nadzieję w obozie jest w banku; to też gotowy argument do rozprawki o postawach wobec zła.
Dzień na Harmenzach (I)
Beker o prawdziwym głodzie
Narrator zarzuca Bekerowi, że jako Lagerältester wieszał ludzi. Beker przyznaje, że powiesił własnego syna, bo ukradł chleb, i tłumaczy, że narrator nigdy nie był naprawdę głodny.
Głód jest wtedy prawdziwy, gdy człowiek patrzy na drugiego człowieka jako na obiekt do zjedzenia.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Definicja głodu Bekera to jedno z najczęściej cytowanych zdań zbioru. Pada w zadaniach na dopasowanie cytatu do opowiadania.
Dzień na Harmenzach (VII)
Wybiórka
Rano narrator życzył Bekerowi, żeby poszedł do komina. Wieczorem na bloku trwa wybiórka i Beker zostaje zapisany. Narrator nie może jeść. Beker przychodzi prosić go o jedzenie na ostatni wieczór.
W tym przeklętym Oświęcimiu nawet złe słowo ma moc stawania się.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o postawę narratora wobec Bekera jest w banku. To zdanie pokazuje, że narrator widzi w sobie współwinnego.
Bitwa pod Grunwaldem (IV)
Śmierć Niny
Nina wspina się na gruzy bramy koszar, amerykański wartownik budzi się i strzela. Narrator układa jej głowę na piasku. Oficerowi, który pyta, co się stało, mówi obojętnie, że Europejczycy są do tego przyzwyczajeni.
Przez sześć lat strzelali do nas Niemcy, teraz strzeliliście wy, co za różnica?
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o sens tej odpowiedzi jest w banku. Wolność po wojnie wygląda jak obóz, tylko strażnicy są inni.
Pożegnanie z Marią (I–III)
„Miłość, oczywiście, że miłość!”
W nocnej rozmowie narrator mówi Marii, że miarą poezji jest miłość człowieka do człowieka. Maria odpowiada tym zdaniem. Narrator powtarza je w myśli, gdy widzi kobietę biegnącą za ciężarówką, a na końcu dnia widzi Marię w ciężarówce z łapanki.
Miłość, oczywiście, że miłość!
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o zmianę sensu powtarzanego zdania jest w banku: od rozmowy o poezji do ulicy, na której wywozi się ludzi.
Śmierć powstańca
Burak za chleb
Stary powstaniec warszawski w zabłoconych trzewikach prosi narratora o kawałek buraka. Narrator odmawia i poucza go, że burak szkodzi. Później stary kupuje od Romka całego buraka za pół pajdki chleba. Po południu siedzi skulony na dnie rowu i jęczy.
Kiedy się, proszę pana, jeść chce. A jak człowiek głodny, to mu się nie bardzo chce żyć
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytają, jak starzy więźniowie traktują powstańców. Narrator i Romek, oświęcimiacy, gardzą nowymi i robią na nich interes.
Liczby, które trzeba pamiętać
16 aut, 1000 ludzi
Na każde auto ładuje się około sześćdziesięciu osób; esesman z notatnikiem stawia kreskę za auto, szesnaście aut to tysiąc (Proszę państwa do gazu).
15 000
„Piętnaście tysięcy”: tyle wynosi liczba zamknięta przez esesmana z notatnikiem po nocnym transporcie (Proszę państwa do gazu).
29 kwietnia, 4 kwietnia
Narrator z narzeczoną przyjechali do obozu dwudziestego dziewiątego kwietnia. Ostatni raz wybierano „Aryjczyków” do gazu czwartego kwietnia (U nas w Auschwitzu…, IV).
10 000
Tylu mężczyzn stało przed bramą, gdy obok przejechały samochody z kobietami z FKL wiezionymi do gazu; nikt się nie poruszył (U nas w Auschwitzu…, IV).
4 pary noszy, 2 trupy
Kapo każe narratorowi zrobić na wieczór cztery pary noszy. Komando wraca z Harmenz z dwoma trupami na noszach (Dzień na Harmenzach).
6 lat
Tyle lat liczy narrator, gdy mówi amerykańskiemu oficerowi: „Przez sześć lat strzelali do nas Niemcy” (Bitwa pod Grunwaldem).
50 worków
Tyle worków cementu przywozi niemiecki szofer do składu; robotnik szepce, że jest pięć więcej (Pożegnanie z Marią).
1000 i 3000
Rów zaczynało kopać tysiąc starych więźniów, została połowa. W małym obozie w Wirtembergii w dwa miesiące umarło trzy tysiące ludzi (Śmierć powstańca).
Jak wyglądają pytania: 48 zadań z opowiadań Borowskiego w banku
17 otwartych, 12 zamkniętych, po 5 dopasowań i zadań prawda/fałsz, 4 zdania z lukami, 3 rozprawki i 2 zadania do uzupełnienia jednym słowem. Pytania losują się z tej puli, więc dwie sesje z rzędu nie są takie same. Poniżej dosłowne polecenia z banku, bez odpowiedzi.
Proszę państwa do gazu
Opowiadanie z pytania jawnego CKE, więc pytań jest najwięcej: fakty z rampy i sens zachowań.
•Który pojazd według narratora „Proszę państwa do gazu” służy do przewożenia gazu, którym trują ludzi?
•Jak Henri w „Proszę państwa do gazu” tłumaczy narratorowi jego nagłą złość na ludzi idących do gazu?
•Na podstawie opowiadania „Proszę państwa do gazu” wyjaśnij, jaki sens ma pytanie narratora skierowane do Henriego.
•Na podstawie „Proszę państwa do gazu” wyjaśnij, jak zachowuje się dziewczyna o jasnych włosach, gdy narrator milczy w odpowiedzi na jej pytanie, i co to zachowanie mówi o niej.
•Wyjaśnij, jaki efekt osiąga Borowski, kończąc opis rozładunku w „Proszę państwa do gazu” zdaniem, że był to dobry, bogaty transport.
Które opowiadanie, kto, gdzie
Sześć opowiadań i dużo postaci. Najłatwiej pomylić, kto występuje w którym opowiadaniu i gdzie się ono dzieje.
•Jaką formę ma opowiadanie „U nas w Auschwitzu…”?
•Gdzie rozgrywa się akcja opowiadania „Bitwa pod Grunwaldem”?
•Dopasuj postać do opowiadania Tadeusza Borowskiego, w którym występuje.
•Dopasuj cytat do opowiadania, z którego pochodzi.
•Dopasuj pojęcie z języka obozowego, które pojawia się w opowiadaniach Borowskiego, do jego znaczenia.
Postacie i postawy
Charakterystyki i oceny: Iwan, Beker, narrator listów, byli więźniowie w koszarach.
•Scharakteryzuj Iwana z opowiadania „Dzień na Harmenzach”. Podaj dwie cechy i uzasadnij każdą przykładem z tekstu.
•Dopasuj postać z opowiadania „Dzień na Harmenzach” do jej opisu.
•Na podstawie opowiadania „U nas w Auschwitzu…” wyjaśnij, dlaczego narrator uważa, że nadzieja w obozie wyrządza zło.
•Wyjaśnij ironiczny sens tytułu „Bitwa pod Grunwaldem”. Odwołaj się do trzech elementów świata przedstawionego.
Interpretacja
Pytania o całość: sposób opowiadania, moralność w obozie, świadectwo. Potrzebna teza i przykład z konkretnego opowiadania.
•Wyjaśnij, na czym polega koncepcja „zezwierzęcenia” człowieka w obozie koncentracyjnym, którą Tadeusz Borowski ukazuje w swoich opowiadaniach.
•Na podstawie opowiadań Tadeusza Borowskiego wyjaśnij, dlaczego jego proza obozowa uznawana jest za wyjątkowo bezkompromisową i wstrząsającą.
•Na podstawie listu IV z „U nas w Auschwitzu…” wyjaśnij, jakie zadanie narrator stawia przed tymi, którzy przeżyją obóz.
10 pytań losowanych z banku, otwarte ocenia AI. Sesja startuje od razu.
Tematy rozprawek z opowiadań Borowskiego
Czy w świecie obozu można zachować godność? Rozważ problem, odwołując się do opowiadania „U nas w Auschwitzu…” Tadeusza Borowskiego, innego utworu literackiego oraz wybranego kontekstu.
Czy wyzwolenie oznacza koniec zniewolenia? Rozważ problem, odwołując się do opowiadania „Bitwa pod Grunwaldem” Tadeusza Borowskiego, innego utworu literackiego oraz wybranego kontekstu.
Pytania jawne CKE z opowiadań Borowskiego (matura ustna)
Zagadnienia z listy pytań jawnych (1); każde wymaga też wybranego kontekstu.
„Człowiek zlagrowany” jako ofiara zbrodniczego systemu. Omów zagadnienie na podstawie utworu Proszę państwa do gazu Tadeusza Borowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Do przeczytania przed sprawdzianem
Pełne opracowania opowiadań Borowskiego: streszczenia, charakterystyki postaci i konteksty.
Co to znaczy „człowiek zlagrowany” i gdzie to widać w „Proszę państwa do gazu”?
Określenie nie pada w tekście. Chodzi o więźnia, który przyjął prawa obozu za swoje i przestał reagować na zbrodnię jak człowiek z wolności. W „Proszę państwa do gazu” widać to w kilku miejscach: marsylczyk mówi, że „ludzi nie może zabraknąć”, bo obóz żyje z transportów; narrator czuje złość na idących do gazu, a Henri nazywa ją normalną; na koniec transport jest „dobry, bogaty”. Jednocześnie narrator wymiotuje, ucieka od trupów i pyta, czy są jeszcze dobrymi ludźmi, więc system jest tu także jego krzywdą.
Skąd tytuł „Proszę państwa do gazu”?
Zdanie z tytułu w tekście nie pada. Najbliżej jest esesman na rampie, który mówi grzecznie do ludzi z transportu: „Meine Herrschaften, moi państwo, nie rozrzucajcie tak rzeczy”, trzymając w rękach trzcinę. Grzeczna formuła przy wysyłaniu na śmierć to oszustwo, o którym narrator pisze wprost: ludzi idących na śmierć „oszukuje się do ostatniej chwili”.
Czy narrator to Tadeusz Borowski?
Narrator nosi imię autora i ma podobny życiorys: studiuje historię literatury, pisze wiersze, trafia do Auschwitz, potem do obozów w Niemczech. Ale to postać literacka. Na sprawdzianie mów „narrator” albo „Tadek”, a nie „Borowski”, gdy opisujesz jego zachowanie w opowiadaniu.
W jakiej kolejności dzieją się opowiadania?
Nie w kolejności z książki. Najwcześniej „Pożegnanie z Marią”: okupowana Warszawa, zanim narrator trafi do obozu. Potem opowiadania z Birkenau i Oświęcimia: „Proszę państwa do gazu”, „Dzień na Harmenzach”, „U nas w Auschwitzu…”. Jesienią Wirtembergia i „Śmierć powstańca”, gdzie narrator jest już „z Oświęcimia”. Na końcu „Bitwa pod Grunwaldem”, lipiec po wojnie.
Jak przećwiczyć opowiadania Borowskiego przed sprawdzianem?
Zacznij sesję z opowiadań Borowskiego: pytania losowane z 48 w banku, od zamkniętych o fakty z rampy i Harmenz po otwarte o postawy i sens tytułów. Otwarte sprawdza AI i pokazuje, czego zabrakło w odpowiedzi. Zwróć uwagę, z którego opowiadania pytanie pochodzi: to najczęstsza pomyłka.
Używamy plików cookies i podobnych technologii do analizy ruchu,
personalizacji treści i marketingu. Niektóre są niezbędne do
działania serwisu. Możesz zaakceptować wszystkie, odrzucić
opcjonalne lub dostosować zgody.
Polityka prywatności
·
Polityka cookies
Ustawienia prywatności
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz
zmienić w dowolnym momencie.
Niezbędne
Zawsze aktywne
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie,
koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie
działa.
Analityka
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga
nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są
faktycznie używane.
Marketing
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu
możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój
darmowej wersji.