Lektury obowiązkowe na maturze 2026 z polskiego — pełna lista z arkusza

Lektury obowiązkowe matura 2026 to nie jedna lista, tylko dwie — i obie są wydrukowane w arkuszu egzaminacyjnym, na stronach 3 i 4, kilka centymetrów nad tematami wypracowania. Ma to praktyczne znaczenie, którego większość maturzystów nie wykorzystuje: nie musisz pamiętać, czy Madame Antoniego Libery nadal się liczy, bo możesz to sprawdzić w trakcie egzaminu. Ma też znaczenie odwrotne, groźniejsze: odwołanie się do utworu spoza tych dwóch list nie spełnia formalnego warunku polecenia, a to zeruje całe wypracowanie — wszystkie 35 punktów. Poniżej znajdziesz kompletny wykaz z arkusza z maja 2026 (MPOP-P2), podział na epoki, wyjaśnienie różnicy między zakresem podstawowym a rozszerzonym, status Biblii i Mitologii oraz minimalny zestaw utworów, którym da się obsłużyć większość tematów.

Lista jest w arkuszu — i wolno z niej korzystać

W arkuszu na poziomie podstawowym z maja 2026 lista zajmuje dwie pełne strony i jest podzielona na dwa bloki: „Lista lektur obowiązkowych (zgodna z podstawą programową z 2024 r.), do których można się odwołać w wypracowaniu” oraz „Inne lektury obowiązkowe (zgodne z podstawą programową z 2018 r.), do których również można się odwołać w wypracowaniu”. Polecenie do zadania 17. odsyła do obu naraz: „Jednym z utworów literackich musi być lektura obowiązkowa, wybrana spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego”.

Wynika z tego kilka rzeczy, które warto rozumieć przed egzaminem, a nie w jego trakcie.

• Rozróżnienie „nowa podstawa / stara podstawa” nie tworzy hierarchii. Utwór z bloku 2018 jest lekturą obowiązkową dokładnie tak samo jak utwór z bloku 2024.
• Blok z 2018 r. to rozwiązanie przejściowe dla roczników, które uczyły się według poprzedniej podstawy. Docelowo zniknie, ale w arkuszach z 2026 r. jest obecny w całości.
• Sprawdzenie autora i tytułu na stronie 3 zajmuje kilkanaście sekund i eliminuje najkosztowniejszą pomyłkę na egzaminie — błąd kardynalny w wypracowaniu z polskiego, czyli błąd rzeczowy w treści lektury obowiązkowej, do której się odwołujesz.

Uwaga: w arkuszach z 2024, 2025 i 2026 roku zniknął zapis, który obowiązywał w 2023 r. — „wybranej lektury obowiązkowej utworu epickiego albo dramatycznego”. W 2026 r. polecenie mówi po prostu o lekturze obowiązkowej z listy w arkuszu. Jeśli uczysz się ze starszych opracowań, sprawdź brzmienie polecenia w najnowszym arkuszu, a nie w materiałach sprzed trzech lat.

Zakres podstawowy — pełna lista z podziałem na epoki

Blok zgodny z podstawą programową z 2024 r. obejmuje w zakresie podstawowym 28 pozycji. Poniżej w układzie chronologicznym, z zaznaczeniem, które utwory obowiązują wyłącznie we fragmentach.

Epoka	Lektury obowiązkowe
Antyk	Biblia (fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana); Jan Parandowski, Mitologia, cz. I Grecja; Homer, Iliada (fragmenty); Sofokles, Antygona
Średniowiecze	Lament świętokrzyski (fragmenty); Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty); Pieśń o Rolandzie (fragmenty)
Renesans, barok, oświecenie	William Szekspir, Makbet; Molier, Skąpiec; Ignacy Krasicki, wybrana satyra
Romantyzm	Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym Romantyczność; Adam Mickiewicz, Dziady cz. III
Pozytywizm i realizm	Bolesław Prus, Lalka; Henryk Sienkiewicz, Potop (fragmenty); Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara
Młoda Polska	Stanisław Wyspiański, Wesele; Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (fragmenty)
Dwudziestolecie międzywojenne	Stefan Żeromski, Przedwiośnie; Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty)
Wojna i totalitaryzmy	Tadeusz Borowski, Proszę państwa do gazu; Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat (fragmenty); Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem; Albert Camus, Dżuma; George Orwell, Rok 1984
Literatura po 1945 r. i współczesna	Sławomir Mrożek, Tango; Marek Nowakowski, Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii); Andrzej Stasiuk, Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie); Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach); Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty)

Do tego dochodzą cztery pozycje z zakresu szkoły podstawowej, które na maturze mają pełny status lektury obowiązkowej: bajki Ignacego Krasickiego, Dziady cz. II i Pan Tadeusz Adama Mickiewicza (księgi I, II, IV, X, XI, XII), Zemsta Aleksandra Fredry oraz Balladyna Juliusza Słowackiego.

Zwróć uwagę na zakresy. Potop, Chłopi, Ferdydurke, Inny świat, Iliada i Podróże z Herodotem figurują na liście z dopiskiem „fragmenty”, a Pan Tadeusz — z wyliczeniem sześciu ksiąg. To nie jest zaproszenie do pisania o tych utworach powierzchownie: egzaminator ocenia funkcjonalność odwołania, a nie objętość przeczytanego tekstu. Jest to natomiast realna informacja o tym, gdzie sensownie ulokować czas w powtórkach.

Zakres rozszerzony — dlaczego to nie jest osobna lista

Tu tkwi najczęstsze nieporozumienie. Zakres rozszerzony nie ma własnego arkusza z własną listą lektur — w arkuszu z maja 2026 na poziomie rozszerzonym (MPOP-R0) wydrukowany jest dokładnie ten sam wykaz, obejmujący zarówno zakres podstawowy, jak i rozszerzony, i to samo odesłanie „do lektur wymienionych na stronach 3 i 4”.

Konsekwencja jest praktyczna i działa na twoją korzyść: pisząc wypracowanie na poziomie podstawowym, możesz odwołać się do lektury z zakresu rozszerzonego — na przykład do Mistrza i Małgorzaty albo do Hamleta — i formalny warunek polecenia będzie spełniony. Lista jest jedna, wspólna dla obu arkuszy.

Zakres rozszerzony (podstawa 2024)
Homer, Odyseja (fragmenty)
Dante Alighieri, Boska Komedia (fragmenty)
Jan Kochanowski, Treny (jako cykl poetycki)
William Szekspir, Hamlet
Juliusz Słowacki, Kordian
Realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska: Honoré de Balzac, Ojciec Goriot lub Charles Dickens, Klub Pickwicka, lub Mikołaj Gogol, Martwe dusze, lub Gustaw Flaubert, Pani Bovary
Franz Kafka, Proces (fragmenty)
Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata
Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy
Bruno Schulz, wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe
Tadeusz Konwicki, Mała Apokalipsa
Janusz Głowacki, Antygona w Nowym Jorku
Sławomir Mrożek, wybrane opowiadanie
Wybrany esej Gustawa Herlinga-Grudzińskiego lub Zbigniewa Herberta

Różnica między poziomami leży więc nie w liście, tylko w poleceniu. Na rozszerzeniu temat bywa związany z konkretnym utworem — w arkuszu z 2026 r. temat 1. brzmiał: „Kreowanie świata przedstawionego za pomocą groteski i funkcja tego zabiegu w danym utworze literackim” z obowiązkowym odwołaniem do Mistrza i Małgorzaty. Wtedy wyboru nie ma. Dopiero gdy temat nie wskazuje tytułu, sięgasz po listę ze stron 3 i 4.

Druga lista — lektury z podstawy 2018, które nadal działają

Blok „Inne lektury obowiązkowe” obejmuje 17 pozycji w zakresie podstawowym, Pana Tadeusza w całości z zakresu szkoły podstawowej oraz 11 pozycji w zakresie rozszerzonym.

Zakres podstawowy: Legenda o św. Aleksym (fragmenty), Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (fragmenty), Gall Anonim, Kronika polska (fragmenty), Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich, Piotr Skarga, Kazania sejmowe (fragmenty), Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki (fragmenty), William Szekspir, Romeo i Julia, Adam Mickiewicz, Konrad Wallenrod, Zygmunt Krasiński, Nie-Boska Komedia, Bolesław Prus, Z legend dawnego Egiptu, Eliza Orzeszkowa, Gloria victis, Stefan Żeromski, Rozdzióbią nas kruki, wrony…, Tadeusz Borowski, Ludzie, którzy szli, Józef Mackiewicz, Droga donikąd (fragmenty), Marek Nowakowski, Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie), Jacek Dukaj, Katedra (z tomu W kraju niewiernych), Antoni Libera, Madame.

Zakres rozszerzony: Arystoteles, Poetyka, Retoryka (fragmenty), Platon, Państwo (fragmenty), Arystofanes, Chmury, Wergiliusz, Eneida (fragmenty), św. Augustyn, Wyznania (fragmenty), św. Tomasz z Akwinu, Summa teologiczna (fragmenty), François Rabelais, Gargantua i Pantagruel (fragmenty), Michel de Montaigne, Próby (fragmenty), Juliusz Słowacki, Lilla Weneda, Stanisław Wyspiański, Noc listopadowa, Jorge Luis Borges, wybrane opowiadanie.

Ta druga lista bywa niedoceniana, a jest strategicznie cenna z dwóch powodów. Po pierwsze, Konrad Wallenrod i Nie-Boska Komedia to utwory, które obsługują tematy władzy, rewolucji i etyki spisku lepiej niż cokolwiek z pierwszego bloku. Po drugie, filozoficzne pozycje z zakresu rozszerzonego — Platon, Arystoteles, św. Augustyn — mają tu status lektur obowiązkowych, a nie tylko kontekstów filozoficznych w wypracowaniu maturalnym. To dwie różne role w pracy i warto ich nie mylić.

Biblia i Mitologia — status szczególny

Biblia otwiera listę i jest w niej ujęta wąsko: obowiązują fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów oraz Apokalipsy św. Jana. Ma przy tym cechę, której nie ma żaden inny utwór z wykazu — błąd rzeczowy w odniesieniu do Biblii nie jest kwalifikowany jako błąd kardynalny, ponieważ CKE zaznacza, że znajomość Biblii nie obowiązuje w całości. W praktyce czyni to odwołanie biblijne najbezpieczniejszym z możliwych.

Mitologia Jana Parandowskiego jest z kolei jedynym zbiorem mitów o statusie lektury obowiązkowej, i to w wąskim zakresie: cz. I Grecja. Mity rzymskie i nordyckie, streszczenia z internetu czy inne opracowania mitologii mogą pełnić funkcję kontekstu mitologicznego, ale nie zastąpią lektury obowiązkowej w formalnym warunku polecenia. Jeśli budujesz pracę na micie o Prometeuszu, Syzyfie czy Antygonie, warto wiedzieć, z czego formalnie korzystasz — piszemy o tym szerzej przy okazji funkcjonalnego wykorzystania kontekstów w wypracowaniu.

Wskazówka: obie pozycje mają jeszcze jedną zaletę — działają w niemal każdym temacie egzystencjalnym. Księga Hioba obsługuje cierpienie i sens, Kohelet — przemijanie i marność, Apokalipsa — kryzys i koniec porządku, mity — winę, bunt i przeznaczenie. To materiał, który opłaca się mieć opanowany na poziomie kilku konkretnych scen, a nie ogólnego wrażenia.

Które lektury faktycznie pracują w tematach wypracowań

Tematów nie da się przewidzieć, ale da się zobaczyć ich wzór. Poniżej rzeczywiste tematy z arkuszy poziomu podstawowego w Formule 2023 wraz z lekturami, które naturalnie je obsługują.

Rok	Temat 1.	Temat 2.
2023	Człowiek — istota pełna sprzeczności	Co sprawia, że człowiek staje się dla drugiego człowieka bohaterem?
2024	Bunt i jego konsekwencje dla człowieka	Jak relacja z drugą osobą kształtuje człowieka?
2025	Źródło nadziei w czasach trudnych dla człowieka	Jak błędna ocena sytuacji wpływa na życie człowieka?
2026	Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość	Kiedy dla człowieka jest ważne, jak postrzegają go inni?

Wspólny mianownik jest widoczny gołym okiem: w każdym z ośmiu tematów podmiotem jest człowiek i jego relacja z sobą, drugą osobą albo światem. Nie ma tematów wąsko historycznoliterackich w rodzaju „cechy dramatu romantycznego”. Nie ma tematów wymagających znajomości konkretnej epoki. Są problemy antropologiczne, do których lektura ma dostarczyć materiału dowodowego.

Z tego wynika kryterium doboru utworów do powtórek. Lektura jest dobra nie wtedy, gdy jest krótka, tylko wtedy, gdy da się nią obsłużyć wiele kategorii naraz. Dziady cz. III to jednocześnie bunt, cierpienie, wspólnota, władza i tożsamość. Lalka to praca, miłość, awans społeczny, złudzenie i ocena innych. Zbrodnia i kara to wina, sprawiedliwość, błędna ocena sytuacji i przemiana. Trzy pozycje pokrywają większość pola, jakie wyznaczają powyższe tematy — o tym, jak przekładać takie utwory na kategorie problemowe, piszemy w zestawieniu 20 motywów literackich na maturze z polskiego.

Minimalny zestaw lektur — sześć pozycji zamiast czterdziestu

Nie da się rzetelnie przygotować czterdziestu utworów w kilka tygodni i nie ma takiej potrzeby. W wypracowaniu potrzebujesz jednej lektury obowiązkowej — reszta odwołań to inny utwór literacki i konteksty. Racjonalna strategia polega więc na zbudowaniu małego zestawu opanowanego naprawdę dobrze, z zapasem na wypadek tematu, który do twojej pierwszej lektury nie pasuje.

Lektura	Kategorie, które obsługuje
Dziady cz. III	bunt, cierpienie, władza, wspólnota, tożsamość, przemiana
Lalka	praca, miłość, awans, złudzenie, ocena społeczna, ambicja
Zbrodnia i kara	wina, sprawiedliwość, błąd w ocenie, przemiana wewnętrzna
Wesele	wspólnota, odpowiedzialność, mit narodowy, bierność
Inny świat (fragmenty)	granice człowieczeństwa, cierpienie, godność, system
Biblia (Hiob, Kohelet)	cierpienie, sens, przemijanie, nadzieja

Sześć pozycji, w tym dwie krótkie, obsługuje wszystkie osiem tematów z tabeli wyżej. Praktyczna zasada brzmi: wybierz cztery utwory jako trzon i naucz się każdego na poziomie trzech konkretnych scen z argumentem, zamiast dwudziestu na poziomie streszczenia. Pamiętaj też, że pula jawna zadań na egzamin ustny operuje na tych samych utworach — przygotowanie do ustnego z polskiego według puli jawnej i do wypracowania to w dużej mierze ta sama praca wykonana raz.

Na platformie Matury Online zadania z polskiego są opisane kategorią problemową, więc możesz ćwiczyć odwołania do konkretnej lektury pod kątem tematu, który realnie może się pojawić, a nie w oderwaniu od polecenia. W bazie jest 10 000+ zadań z 11 przedmiotów, dostęp kosztuje 49 zł/mies., a wypracowania wracają z oceną w podziale na kryteria CKE — łącznie z informacją, czy odwołanie do lektury obowiązkowej faktycznie zostało uznane za funkcjonalne.

Podsumowanie

Lektury obowiązkowe matura 2026 obejmują dwa bloki wydrukowane na stronach 3 i 4 arkusza: wykaz zgodny z podstawą programową z 2024 r. (28 pozycji w zakresie podstawowym, 4 z zakresu szkoły podstawowej, 14 w zakresie rozszerzonym) oraz wykaz zgodny z podstawą z 2018 r. (17 pozycji podstawowych, Pan Tadeusz w całości i 11 pozycji rozszerzonych). Wszystkie mają ten sam status formalny, wszystkie wolno wykorzystać w wypracowaniu na obu poziomach, a lista jest dostępna w trakcie egzaminu — wystarczy ją otworzyć i sprawdzić autora, zanim postawisz zdanie, którego nie da się cofnąć. Aktualne wersje wykazu i komunikatów znajdziesz na stronie cke.gov.pl. Reszta to decyzja o proporcjach: cztery do sześciu utworów opanowanych scena po scenie da ci więcej punktów niż czterdzieści przeczytanych w streszczeniu.